تعریف پورسانت فروش؛ روش محاسبه، پلکان، زمان استحقاق، بیمه و ثبت سند
پورسانت فروش مزد متغیری است که به فروش یا وصول هر کارشناس بسته میشود. تعریف درست آن شش تصمیم مکتوب میخواهد: مبنا، نرخ یا پلکان، رویداد استحقاق، دوره پرداخت، برگشت پورسانت و تأییدکننده. این راهنما روشهای محاسبه، قواعد قانون کار، بیمه و مالیات و ثبت سند را با مثال عددی ۱۴۰۵ نشان میدهد.
تعریف پورسانت فروش یعنی تعیین چه چیزهایی؟
پورسانت فروش بخشی از مزد کارشناس فروش است که به نتیجه کار او بسته میشود؛ معمولاً درصدی از فروش، سود ناخالص یا وصول دوره. «تعریف» آن در عمل یعنی قاعدهای بنویسید که دو نفر با داده یکسان به یک عدد برسند. یک قالب منتشرشده شرکت Xactly، که نرمافزار مدیریت پاداش فروش میسازد، اجزای این قاعده را اینطور فهرست کرده است: معیار عملکرد مثل درآمد، سود ناخالص یا تعداد فروش؛ دوره سهمیه؛ مدل محاسبه ثابت یا پلکانی؛ شرط برگشت پورسانت معاملات لغوشده در چند ماه؛ و زمان پرداخت پس از بستن ماه یا فصل. [۱]
اولین تصمیم، مبنای محاسبه است. طبق بند ۴۷ استاندارد حسابداری ۴۳، قیمت معامله مبلغی است که شرکت انتظار دارد در قبال انتقال کالا یا خدمت محق آن باشد، به استثنای مبالغی که به نمایندگی از اشخاص ثالث وصول میشود؛ و خود استاندارد مالیات بر ارزش افزوده را مثال زده است. پس پورسانتی که روی جمع صورتحساب با مالیات حساب شود، روی پولی که مال سازمان امور مالیاتی است پاداش میدهد. مبنای قابل دفاع، فروش خالص بدون مالیات و عوارض، پس از تخفیف و برگشت از فروش است. [۲]
- مبنا: فروش خالص بدون مالیات، سود ناخالص یا وصول خالص.
- نرخ: درصد ثابت یا پلکان با آستانههای مشخص.
- رویداد استحقاق: سفارش، تحویل، صدور صورتحساب، وصول یا پایان مهلت برگشت.
- دوره و موعد: ماهانه یا فصلی و چند روز پس از بستن دوره.
- برگشت: اثر مرجوعی، لغو و مطالبات وصولنشده بر پورسانت.
- تأیید: چه کسی گزارش پورسانت را پیش از ورود به فیش امضا میکند.
روشهای محاسبه پورسانت؛ ثابت، پلکانی، سود ناخالص و وصول
سادهترین روش، نرخ ثابت از اولین ریال فروش است. روش پلکانی یا شتابدهنده نرخ را با عبور از آستانهها بالا میبرد؛ در قالب Xactly، نرخ پایه تا سقف سهمیه و نرخ بالاتر فقط روی مازاد سهمیه اعمال میشود، یعنی پلکان حاشیهای است و کل فروش با نرخ بالاتر حساب نمیشود. همان قالب «مدل صخره» را هم نام میبرد که تا رسیدن به آستانهای مثل نیمی از سهمیه، پورسانتی پرداخت نمیشود. تفاوت پلکان حاشیهای و پلکانی که کل فروش را با نرخ بالاتر حساب میکند در ماههای مرزی بزرگ است و باید با عدد در قرارداد نوشته شود. [۱]
پورسانت بر مبنای سود ناخالص، طبق همان قالب، برای کسبوکارهایی مناسب است که حاشیه سود معاملاتشان بسیار متفاوت است و جلوی تخفیفدادن بیش از حد برای بستن معامله را میگیرد. در بازار ایران که فروش اعتباری و چکی رایج است، مبنای وصول هم اهمیت دارد: پورسانتی که با صدور صورتحساب پرداخت شود و مشتری هرگز نپردازد، باید برگشت داده شود و قالب Xactly هم بند برگشت پورسانت معاملات لغوشده را جزو اجزای تعریف آورده است. اگر استحقاق به وصول بسته شود، برگشت کمتر لازم میشود، اما کارشناس دیرتر پول میگیرد؛ این انتخاب را آگاهانه انجام دهید. [۱]
پورسانت کارمند مزد است؛ کف حداقل مزد و کسر از مزد
اگر کارشناس فروش کارمند شرکت است، پورسانت او مزد است، نه پاداش اختیاری. ماده ۳۵ قانون کار مزد را وجوه نقدی یا غیرنقدیای میداند که در مقابل انجام کار پرداخت میشود و تبصره ۱ آن، مزدی را که بر اساس میزان انجام کار یا محصول تولیدشده باشد، کارمزد مینامد. تبصره ماده ۴۱ هم میگوید کارفرما نمیتواند برای ساعات قانونی کار کمتر از حداقل مزد تعیینشده بپردازد. طبق بخشنامه مزد ۱۴۰۵، حداقل مزد روزانه ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال است. پس قرارداد «فقط پورسانتی» برای کارمند تماموقت، در ماه کمفروش هم باید دستکم به همین کف برسد. [۴] [۵] [۷]
مسئله دوم، پسگرفتن پورسانت است. ماده ۴۵ قانون کار میگوید کارفرما فقط در این موارد میتواند از مزد برداشت کند: موردی که قانون صراحتاً اجازه داده، مساعده، اقساط وام کارفرما، مبالغ اضافهپرداختشده به دلیل اشتباه محاسبه، اجاره مسکن سازمانی و کالای تعاونی مصرف. برگشت پورسانت به خاطر مرجوعی مشتری در این فهرست نیست. راه درست این است که تعریف از ابتدا بگوید پورسانت پس از وصول یا پایان مهلت برگشت قطعی میشود، یا پرداخت پیش از آن صریحاً بهعنوان مساعده علیالحساب ثبت شود و مرجوعیها فقط در محاسبه پورسانت دوره بعد اثر بگذارند، نه از مزد ثابت کم شوند. [۶]
بیمه و مالیات پورسانت
طبق بند ۵ ماده ۲ قانون تأمین اجتماعی، مزد یا حقوق یا کارمزد شامل هرگونه وجوه و مزایای نقدی یا غیرنقدی مستمر است که در مقابل کار پرداخت میشود. پورسانتی که هر ماه با فرمول ثابت پرداخت میشود، به سختی غیرمستمر شمرده میشود و در عمل جزو مزد مشمول حق بیمه دیده میشود؛ اگر شرکت آن را خارج از مبنا بداند، باید دلیل و سابقهاش را آماده داشته باشد. سهمها طبق ماده ۲۸ همان قانون ۷ درصد بیمهشده و ۲۰ درصد کارفرماست و طبق ماده ۵ قانون بیمه بیکاری، ۳ درصد مزد هم حق بیمه بیکاری با کارفرماست. [۸] [۹] [۱۰]
از نظر مالیاتی، ماده ۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم هر وجهی را که شخص حقیقی در مقابل تسلیم نیروی کار خود، به اعتبار زمان یا کار انجامشده، بهطور نقد یا غیرنقد تحصیل میکند، مشمول مالیات حقوق میداند؛ پورسانت کارمند هم حقوق است. طبق ماده ۸۶، کارفرما مالیات را هنگام پرداخت کسر و تا پایان ماه بعد همراه فهرست پرداخت میکند. سقف معافیت ماده ۸۴ برای ۱۴۰۵ طبق گزارشهای منتشرشده از احکام بودجه، سالانه ۴٬۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ و ماهانه ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است و مازاد آن طبقات نرخ حقوق را دارد. پورسانتی که به نماینده مستقل غیرکارمند پرداخت میشود، حقوق نیست و قواعد خرید خدمت و صورتحساب او جداست. [۱۱] [۱۲] [۱۳]
زمان شناسایی هزینه پورسانت و استاندارد ۴۳
پورسانت باید در دورهای هزینه شود که کار انجام شده، نه دورهای که پرداخت شده است. طبق خلاصه رسمی استاندارد بینالمللی حسابداری ۱۹، مزایای کوتاهمدت کارکنان، یعنی مزایایی که ظرف دوازده ماه تسویه میشوند، هنگام ارائه خدمت توسط کارمند شناسایی و به مبلغ تنزیلنشدهای که انتظار پرداختش میرود اندازهگیری میشوند. پورسانت فروش مهر که در آبان پرداخت میشود، در پایان مهر با سند تعهدی هزینه و بدهی میشود. [۳]
استاندارد حسابداری ۴۳، لازمالاجرا از ۱ فروردین ۱۴۰۴، یک استثنای مهم دارد. طبق بند ۹۲، مخارج مختص دستیابی به قرارداد مخارجی است که اگر قرارداد به دست نمیآمد تحمل نمیشد و خود استاندارد کمیسیون فروش را مثال زده است. طبق بند ۹۱، اگر شرکت انتظار بازیافت این مخارج را داشته باشد، آنها را دارایی شناسایی میکند و طبق بند ۹۴ بهعنوان اقتضای عملی میتواند آنها را هزینه کند، به شرط اینکه دوره استهلاک دارایی یک سال یا کمتر باشد. پورسانت فروش روزمره کالا هزینه همان دوره است، اما پورسانت قرارداد خدمات دوساله را باید دارایی کرد و در طول قرارداد مستهلک کرد. طبق بند ۹۳، مخارجی که چه قرارداد به دست بیاید چه نیاید تحمل میشوند، مثل حقوق ثابت کارشناس، هزینه دورهاند. [۲]
مثال عددی: پورسانت پلکانی وابسته به وصول و ثبت سند
فرض کنید مزد ثابت ماهانه کارشناس فروشی برابر حداقل مزد ۱۴۰۵، یعنی ۳۰ روز ضربدر ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال برابر ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال است. قاعده پورسانت او: یک درصد وصول خالص بدون مالیات تا ۵٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و یک و نیم درصد روی مازاد، بهصورت پلکان حاشیهای. در مهر ۱۴۰۵ فروش خالص او ۸٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، برگشت از فروش ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و وصول خالص ۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است. پورسانت برابر ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال برای پله اول و ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال برای ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال مازاد، جمعاً ۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است. جمع مزد مشمول، بدون کمکهزینهها و حق تأهل که برای سادگی کنار گذاشته شدهاند، ۲۳۱٬۲۵۵٬۵۰۰ ریال است؛ کمتر از سقف معافیت ماهانه ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، پس در این مثال ساده مالیات حقوق ندارد. [۷] [۱۳] [۱]
با فرض اینکه پورسانت جزو مزد مشمول بیمه باشد، سهم بیمهشده ۷ درصد، یعنی ۱۶٬۱۸۷٬۸۸۵ ریال، سهم کارفرما ۲۰ درصد، یعنی ۴۶٬۲۵۱٬۱۰۰ ریال، و بیمه بیکاری ۳ درصد، یعنی ۶٬۹۳۷٬۶۶۵ ریال است و خالص پرداختی به کارشناس ۲۱۵٬۰۶۷٬۶۱۵ ریال میشود. اگر در آبان مشتری کالایی به ارزش خالص ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال را که وجهش وصول شده بود برگرداند و وجه را پس بگیرد، طبق قاعده، وصول خالص آبان ۶۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال کمتر حساب میشود و پورسانت آبان کمتر میشود؛ هیچ مبلغی از مزد ثابت کم نمیشود، چون ماده ۴۵ قانون کار چنین برداشتی را در فهرست موارد مجاز ندارد. [۹] [۱۰] [۶]
- پایان مهر، تعهد پورسانت: بدهکار هزینه پورسانت فروش ۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰؛ بستانکار پورسانت پرداختنی ۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
- سند حقوق مهر: بدهکار هزینه حقوق پایه ۱۶۶٬۲۵۵٬۵۰۰، پورسانت پرداختنی ۶۵٬۰۰۰٬۰۰۰، هزینه بیمه سهم کارفرما ۴۶٬۲۵۱٬۱۰۰ و هزینه بیمه بیکاری ۶٬۹۳۷٬۶۶۵؛ بستانکار حق بیمه پرداختنی ۶۹٬۳۷۶٬۶۵۰ و حقوق پرداختنی ۲۱۵٬۰۶۷٬۶۱۵ ریال.
- پرداخت: بدهکار حقوق پرداختنی ۲۱۵٬۰۶۷٬۶۱۵؛ بستانکار بانک ۲۱۵٬۰۶۷٬۶۱۵ ریال؛ حق بیمه تا پایان آبان پرداخت میشود.
- اگر همین پورسانت برای قرارداد خدمات دوساله بود: بدهکار مخارج دستیابی به قرارداد (دارایی) و استهلاک ماهانه در ۲۴ ماه، طبق بند ۹۱ استاندارد ۴۳.
اشتباههای رایج و چکلیست تعریف پورسانت
بیشتر اختلافهای پورسانت از متن مبهم میآیند: مبنایی که معلوم نیست مالیات دارد یا نه، پلکانی که معلوم نیست حاشیهای است یا کل فروش را میگیرد، و برگشتی که بعداً از حقوق کم میشود. پیش از اجرای هر قاعده تازه، آن را روی فروش سه ماه گذشته امتحان کنید و نتیجه را با کارشناسان فروش و واحد مالی امضا کنید. محاسبه هم باید تکرارپذیر باشد: گزارش پورسانت از همان دفتر فروش و وصولی ساخته شود که حسابداری با آن بسته میشود. [۱] [۲] [۶]
درباره ابزار هم صادق باشیم: طبق نقشه راه ژرفبان، هدف فروش و سهمیه برای هر فرد و تیم، پورسانت پلکانی یا وابسته به وصول و صدور خودکار سند آن در برنامه توسعه است و امروز فعال نیست. آنچه فعال است، ثبت تعدیلات هر دوره در فیش حقوق، محاسبه بیمه و مالیات با ارقام قانونی همان سال و سند حقوق است؛ یعنی عدد پورسانت فعلاً بیرون از سیستم محاسبه و تأیید میشود و در فیش مینشیند. [۱۴]
- مبنا بدون مالیات بر ارزش افزوده و پس از تخفیف و برگشت تعریف شده است؟
- نوع پلکان، حاشیهای یا کل فروش، با یک مثال عددی در قرارداد آمده است؟
- رویداد استحقاق و اثر مرجوعی و مطالبات سوختشده روشن است؟
- جمع مزد ثابت و پورسانت در هر ماه دستکم برابر حداقل مزد است؟
- پورسانت در ماه انجام کار تعهد و هزینه میشود و پورسانت قراردادهای بلندمدت دارایی میشود؟
- بیمه و مالیات پورسانت با فیش همان ماه کسر و تا پایان ماه بعد پرداخت میشود؟
منابع مستقیم
- قالب ساختار پورسانت فروش؛ نرخ ثابت، پلکانی، سود ناخالص، برگشت پورسانت و زمان پرداخت (۲۰۲۶) Xactly؛ شرکت نرمافزار مدیریت پاداش فروش
- استاندارد حسابداری ۴۳ «درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان»؛ بندهای ۴۷ و ۹۱ تا ۹۴، لازمالاجرا از ۱۴۰۴ سازمان حسابرسی؛ متن رسمی استاندارد
- استاندارد بینالمللی حسابداری ۱۹، مزایای کارکنان؛ شناسایی مزایای کوتاهمدت بنیاد استانداردهای بینالمللی گزارشگری مالی
- ماده ۳۵ قانون کار و تبصره ۱؛ تعریف مزد و کارمزد عدالتسرا؛ بازنشر متن قانون
- ماده ۴۱ قانون کار و تبصره آن؛ ممنوعیت پرداخت کمتر از حداقل مزد عدالتسرا؛ بازنشر متن قانون
- ماده ۴۵ قانون کار؛ موارد مجاز برداشت از مزد عدالتسرا؛ بازنشر متن قانون
- ابلاغ بخشنامه حداقل مزد ۱۴۰۵؛ روزانه ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال دنیای اقتصاد
- ماده ۲ قانون تأمین اجتماعی؛ بند ۵ تعریف مزد یا حقوق یا کارمزد عدالتسرا؛ بازنشر متن قانون
- ماده ۲۸ قانون تأمین اجتماعی؛ سهم ۷ درصد بیمهشده و ۲۰ درصد کارفرما عدالتسرا؛ بازنشر متن قانون
- قانون بیمه بیکاری مصوب ۱۳۶۹/۰۶/۲۶؛ ماده ۵، سه درصد مزد با کارفرما اختبار؛ بازنشر متن قانون
- ماده ۸۲ قانون مالیاتهای مستقیم؛ تعریف درآمد حقوق حسابنو؛ بازنشر متن قانون
- ماده ۸۶ قانون مالیاتهای مستقیم؛ کسر مالیات حقوق و پرداخت تا پایان ماه بعد حسابنو؛ بازنشر متن قانون
- احکام مالیاتی قانون بودجه ۱۴۰۵؛ سقف معافیت ماده ۸۴ سالانه ۴٬۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ و ماهانه ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال محاسبان؛ منبع ثانویه
- نقشه راه ژرفبان؛ هدف فروش، سهمیه و پورسانت در برنامه توسعه ژرفبان
تحلیلهای مرتبط
مطالب همموضوع که همین تصمیم را از زاویهٔ دیگری کامل میکنند.
حقوق پورسانتی؛ قرارداد، کف مزد و کنترل فروش تا فیش
پورسانت فقط درصد فروش نیست؛ تعریف فروش قطعی، وصول، مرجوعی، مالک مشتری و حداقل مزد باید قبل از اولین معامله روشن شوند.
خواندن گزارش
سند حقوق و دستمزد چیست؟ ثبت حسابداری با مثال کامل
سند حقوق و دستمزد یک سند هزینهای است که در طرف بدهکار هزینهٔ پرسنلی و در طرف بستانکار بدهی به کارکنان، سازمان تأمین اجتماعی و سازمان امور مالیاتی را ثبت میکند؛ هر سه رقم از یک محاسبه بیرون میآیند، نه از سه فایل جدا.
خواندن گزارش
حقالعملکار کیست؟ حقالعملکاری در قانون تجارت، ثبت حسابداری و مالیات
حقالعملکاری رابطهای است که در آن تاجری کالای دیگری را به نام خودش میفروشد یا برای او میخرد و در برابرش حقالعمل میگیرد. قانون تجارت در مواد ۳۵۷ تا ۳۷۶ تکالیف و حقوق او را تعیین کرده و استاندارد حسابداری ۴۳ میگوید درآمد او فقط همان حقالعمل است. این راهنما هر دو را تا سند، صورتحساب و تسویه با آمر پیش میبرد.
خواندن گزارش
بازخرید مرخصی چیست؟ فرمول محاسبه، مبنای مزد و اثر مالیات و بیمه
بازخرید مرخصی یعنی پرداخت مزد روزهای مرخصی استحقاقی که کارگر استفاده نکرده است. ماده ۷۱ قانون کار آن را هنگام پایان رابطه کار لازم میکند، ماده ۶۶ ذخیره را به نه روز در سال محدود میکند و رأی ۱۳۹۹ دیوان عدالت اداری درباره مبنای مزد آن، حساب کارفرما را عوض کرده است.
خواندن گزارش
حقوق و مزایای ۱۴۰۵؛ جدول رسمی و کنترل اجرایی فیش
عدد مزد روزانه فقط نقطه شروع است. فیش قابل دفاع زمانی ساخته میشود که نوع قرارداد، روزهای کارکرد، مزایای ثابت، اقلام مشمول، کسور و نسخه مستند محاسبه در یک زنجیره کنترل شوند.
خواندن گزارش
حقوق کارمند نیمهوقت در قانون کار ۱۴۰۵؛ مزد نسبی، مزایا و بیمه
کارمند نیمهوقت همان حقوق قانونی کارگر تماموقت را دارد، فقط به نسبت ساعاتی که کار میکند. اما لیست بیمه با روز کارکرد بسته میشود، نه ساعت؛ همین ناهمخوانی، هزینه بیمه را از حقوق جدا میکند و پیش از امضای قرارداد باید دیده شود.
خواندن گزارشخلاصه را سریع ببینید؛ گزارش کامل را با یک لمس باز کنید
هر پست با تصویر اختصاصی، دو دلیل اهمیت، یک اقدام مدیریتی، یک مورد قابل رصد و مسیر مستقیم به متن کامل و منابع منتشر میشود.