سطح زیر کشت، عملکرد و هزینههای هر هکتار را وارد کنید تا ابزار بهای تمامشده هر کیلو محصول، هزینه کل، درآمد و سود هر هکتار را جداگانه حساب کند.
فرمول بهای تمامشده هر کیلو محصول
پول برای کل زمین خرج میشود، اما هزینه روی کیلوهای قابل فروش سرشکن میشود.
فرمولبهای هر کیلو = هزینه کل هر هکتار ÷ (عملکرد هر هکتار × (۱ − درصد پرت))
اگر هزینه هر هکتار ۱۱۱ میلیون تومان، عملکرد ۴ تن و پرت ۵ درصد باشد، محصول قابل فروش ۳٬۸۰۰ کیلو و بهای هر کیلو حدود ۲۹٬۲۱۱ تومان است.
این عدد کف قیمت شماست. فروش زیر آن یعنی زیان نقدی، حتی اگر جریان نقدیتان ظاهراً مثبت باشد.
اجزای هزینه کاشت، داشت و برداشت
هزینهها را مرحلهبهمرحله ثبت کنید تا معلوم شود کدام مرحله جای اصلاح دارد.
کاشت
بذر و نهال، خاکورزی و کاشت ماشینی یا دستی
داشت
کود، سم، آب و آبیاری، وجین و دستمزد نگهداری
برداشت
کارگر یا کمباین، جمعآوری، بستهبندی و حمل تا محل فروش
ثابت و سربار
اجاره زمین، استهلاک تجهیزات، بیمه محصول و هزینههای عمومی
هزینههای پنهان زمین ملکی و کار خانوادگی
اگر هزینه فرصت را حساب نکنید، سود بیشتر از آنچه هست به نظر میرسد.
برای زمین ملکی اجاره نمیدهید، اما این زمین هزینه فرصت دارد. اجاره متعارف منطقه را در محاسبه بگذارید تا بتوانید محصولات را درست با هم مقایسه کنید و برای کشت سال بعد واقعبینانه تصمیم بگیرید.
کار خود و خانواده را هم با نرخ دستمزد منطقه ثبت کنید. اگر این دو قلم را صفر بگذارید، سودی که بهدست میآید در واقع مخلوطی از سود تولید و دستمزدی است که به خود و خانوادهتان پرداخت نکردهاید.
اثر پرت و عملکرد بر بهای هر کیلو
دو اهرم اصلی کاهش بهای تمامشده، عملکرد بیشتر و پرت کمتر است.
با هزینه ثابت هر هکتار، اگر عملکرد از ۴ تن به ۵ تن برسد بهای هر کیلو حدود ۲۰ درصد کم میشود. کیفیت بذر، تغذیه و آبیاری مستقیماً روی عملکرد اثر دارند.
پرت برداشت و حمل نیز همینقدر مهم است: ۱۰ درصد پرت یعنی هزینه ۱۰ درصد محصول را پرداختهاید و درآمدش را نگرفتهاید.
برای مقایسه حالتهای مختلف، هر بار فقط یک عدد را تغییر دهید و بهای هر کیلو را یادداشت کنید.
برآورد پیش از کشت و حسابداری واقعی مزرعه
برآورد پیش از کشت با رهگیری واقعی هزینه در طول فصل کامل میشود.
این ابزار برای تصمیم پیش از کشت و کنترل حین فصل است. در عمل، خرید نهادهها، دستمزد کارگران روزمزد، سوخت و تعمیرات باید همان روز ثبت شوند تا انحراف از بودجه دیده شود.
در حسابداری کشاورزی، هر قطعه زمین یا هر محصول یک مرکز هزینه است. به این ترتیب میتوانید بهای تمامشده واقعی پایان فصل را با برآورد اول فصل مقایسه کنید و قیمتگذاری سال بعد دقیقتر میشود.
مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه
فرمول، ورودیها و فرضهای اصلی را در همین صفحه آوردهایم. نتیجه برای برآورد و کنترل اولیه است و نه جای بررسی حسابدار و مشاور مالیاتی را میگیرد، نه جای مفاد قرارداد را.
شرایط خاص هر پرونده، قرارداد یا طبقهبندی شغلی ممکن است نتیجه را تغییر دهد.
بهای تمامشده محصول کشاورزی چگونه محاسبه میشود؟
جمع هزینههای کاشت، داشت و برداشت هر هکتار (نهادهها، آب، ماشینآلات، دستمزد، اجاره زمین و سربار) بر مقدار محصول قابل فروش همان هکتار تقسیم میشود تا بهای هر کیلو بهدست آید.
چه هزینههایی در قیمت تمامشده محصول باید بیاید؟
بذر یا نهال، کود، سم، آب و آبیاری، سوخت و ماشینآلات، دستمزد کارگری، اجاره یا هزینه فرصت زمین، هزینه برداشت و حمل، و سربار عمومی مانند بیمه محصول و تعمیرات.
ضایعات و پرت محصول چگونه در محاسبه اثر میگذارد؟
هزینه را برای کل زمین میپردازید، اما فقط محصول سالم فروخته میشود. ابزار درصد پرت را از عملکرد کم میکند و هزینه را روی مقدار قابل فروش سرشکن میکند. به همین دلیل هرچه پرت بیشتر باشد، بهای هر کیلو بالاتر میرود.
اجاره زمین خودم را هم باید حساب کنم؟
اگر زمین مال خودتان است، با منظور کردن هزینه فرصت آن (اجاره متعارف منطقه) سود واقعی را درستتر میبینید، چون میتوانستید همان زمین را اجاره بدهید. برای حسابداری رسمی با حسابدارتان هماهنگ کنید.
عملکرد در هکتار را از کجا بیاورم؟
از سابقه برداشت خودتان یا آمار جهاد کشاورزی منطقه برای همان محصول و روش کشت. آبی یا دیم بودن کشت، رقم بذر و کیفیت خاک عملکرد را خیلی تغییر میدهند.
این ابزار برای گلخانه و باغ هم کار میکند؟
بله. سطح را به هکتار وارد کنید (مثلاً گلخانه هزار متری را ۰٫۱ هکتار) و هزینهها و عملکرد را هم به ازای هر هکتار بنویسید. برای باغها، هزینههای سالهای احداث را جداگانه مستهلک کنید.
اگر چند محصول دارم، هزینههای مشترک را چگونه تسهیم کنم؟
هزینههای مشترک مانند ماشینآلات و کارگر دائمی را به نسبت سطح زیر کشت یا ساعت کار واقعی بین محصولات تقسیم کنید و هر محصول را جداگانه در ابزار محاسبه کنید.
سود ناخالص با سود خالص چه فرقی دارد؟
این ابزار سود ناخالص مزرعه را نشان میدهد، یعنی درآمد منهای هزینههای تولید. برای رسیدن به سود خالص باید هزینههای مالی، مالیات و هزینههای ستادی کسبوکار را هم جداگانه کسر کنید.
آیا این محاسبه جای نرمافزار حسابداری کشاورزی را میگیرد؟
خیر. این ابزار برای برآورد سریع پیش از کشت یا فروش است. برای رهگیری واقعی هزینه هر قطعه، انبار نهادهها، دستمزد کارگران روزمزد و سند حسابداری به نرمافزاری مثل راهکار کشاورزی ژرفبان نیاز دارید.
قیمت فروش را چگونه تعیین کنم؟
بهای تمامشده هر کیلو کف قیمت است. قیمت تضمینی دولت، قیمت میدان بار و هزینه حمل تا محل فروش را مقایسه کنید و حاشیه لازم برای ریسک و سود را روی بهای تمامشده بگذارید.