تاریخ مبنا، مبلغ و سررسید چکها را وارد کنید. تاریخ رأس وزنی و فاصله دقیق آن از مبنا همان لحظه محاسبه میشود.
رأسگیری چک چیست و چه کاربردی دارد؟
چند مبلغ و چند سررسید متفاوت به یک تاریخ معادل مالی تبدیل میشوند.
رأس چک میانگین ساده تاریخها نیست. وزن هر چک را مبلغش تعیین میکند، پس هرچه مبلغ چکی بیشتر باشد، تاریخ نهایی را بیشتر به سررسید خودش نزدیک میکند.
از این روش برای مقایسه چند چک با یک پرداخت، تعیین تاریخ معادل تسویه، کنترل فاکتورهای مدتدار و برنامهریزی وصول استفاده میشود.
فرمول رأسگیری چک با تاریخ مبنا
همه فاصلهها نسبت به یک مبنای مشترک سنجیده و با مبلغ وزندهی میشوند.
فرمولروز رأس = مجموع (مبلغ هر چک × فاصله سررسید از مبنا) ÷ مجموع مبلغ چکها
تاریخ مبنا
تاریخ فاکتور، معامله یا شروع بدهی که فاصله همه چکها از آن محاسبه میشود.
فاصله روز
تعداد روز تقویمی بین مبنا و سررسید؛ برای چک قبل از مبنا عدد منفی است.
وزن مبلغ
سهم هر چک از مجموع مبالغ که میزان اثر آن بر تاریخ نهایی را مشخص میکند.
تاریخ رأس
تاریخ مبنا بهعلاوه تعداد روز وزنی گردشده.
مثال رأسگیری سه چک با تاریخ شمسی
نمونه پیشفرض صفحه نشان میدهد چرا مبلغ هر چک در نتیجه مهم است.
تاریخ مبنا ۱۴۰۵/۰۵/۱۸ است و سه چک داریم: ۵۰ میلیون تومان با سررسید ۱۴۰۵/۰۶/۱۵، ۷۵ میلیون تومان با سررسید ۱۴۰۵/۰۷/۰۱ و ۲۵ میلیون تومان با سررسید ۱۴۰۵/۰۸/۱۵. فاصله این سه چک از مبنا بهترتیب ۲۸، ۴۵ و ۸۹ روز است.
مجموع مبالغ ۱۵۰ میلیون تومان است. میانگین وزنی فاصلهها ۴۶٫۶۷ روز و پس از گردکردن ۴۷ روز میشود، پس تاریخ رأس ۱۴۰۵/۰۷/۰۳ است.
این مثال صرفاً برای توضیح فرمول است. تاریخ مبنا و سررسیدهای واقعی اسناد خود را وارد کنید.
چک قبل از مبنا، مبالغ مساوی و گردکردن روز
این حالتهای رایج ممکن است شما را در خواندن رأس به اشتباه بیندازند.
قبل از مبنا
فاصله منفی است و نتیجه را به تاریخ مبنا یا روزهای قبل نزدیک میکند.
مبالغ مساوی
وزنها برابرند و نتیجه با میانگین زمانی سررسیدها یکی میشود.
روز اعشاری
حاصل نهایی به نزدیکترین روز گرد میشود، چون سررسید را نمیتوان با کسری از روز تعیین کرد.
تاریخ نامعتبر
روز یا ماه نامعتبر در تقویم جلالی پذیرفته نمیشود تا فاصله اشتباه وارد محاسبه نشود.
تفاوت رأسگیری با تنزیل، سود و خسارت دیرکرد
رأس فقط تاریخ معادل را حساب میکند و نرخ یا مبلغی برای ارزش زمانی پول تعیین نمیکند.
اگر قرار است چکها تنزیل شوند یا بابت تفاوت زمان، سود، کارمزد یا خسارت حساب شود، پس از به دست آوردن رأس باید نرخ و مبنای قراردادی این محاسبه را جداگانه تعیین کنید.
برای ثبت حسابداری هم باید مبلغ، بانک، شماره چک، طرف حساب، وضعیت وصول یا برگشت و سند مرتبط را در دفتر خزانه نگهداری کنید. این صفحه دادهای ذخیره نمیکند.
مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه
فرمول، ورودیها و فرضهای اصلی را در همین صفحه آوردهایم. نتیجه برای برآورد و کنترل اولیه است و نه جای بررسی حسابدار و مشاور مالیاتی را میگیرد، نه جای مفاد قرارداد را.
شرایط خاص هر پرونده، قرارداد یا طبقهبندی شغلی ممکن است نتیجه را تغییر دهد.
رأسگیری چک چیست؟
رأسگیری یعنی پیدا کردن تاریخ رأس، که میانگین وزنی سررسیدها بر اساس مبلغ هر چک است. چک با مبلغ بزرگتر اثر بیشتری بر تاریخ نهایی دارد.
فرمول رأسگیری چک چگونه است؟
فاصله روز هر سررسید از تاریخ مبنا در مبلغ همان چک ضرب میشود. مجموع این حاصلضربها بر مجموع مبالغ تقسیم میشود و نتیجه به تاریخ مبنا اضافه میشود.
تاریخ مبنا چه تاریخی است؟
معمولاً تاریخ فاکتور، معامله یا شروع بدهی است. همه فاصلهها از همین روز شمرده میشوند و تاریخ رأس هم با افزودن روزهای وزنی به همین روز به دست میآید.
چکهای قبل از تاریخ مبنا هم محاسبه میشوند؟
بله. فاصله آنها منفی است و میتواند تاریخ رأس را به مبنا نزدیکتر یا حتی به قبل از آن منتقل کند.
تاریخها شمسی هستند؟
بله. تاریخها را با قالب ۱۴۰۵/۰۶/۱۵ وارد میکنید و ابزار فاصله روزها را با تقویم جلالی حساب میکند.
اگر مبلغ همه چکها برابر باشد چه میشود؟
در این حالت رأس وزنی با میانگین زمانی ساده سررسیدها برابر میشود، چون همه چکها وزن مالی یکسان دارند.
روز اعشاری رأس چگونه گرد میشود؟
فاصله وزنی نهایی به نزدیکترین روز کامل گرد میشود و همان تعداد روز به تاریخ مبنا افزوده یا از آن کم میشود.
میتوان تاریخ میلادی وارد کرد؟
خیر. این صفحه برای تاریخ شمسی با قالب سال/ماه/روز ساخته شده است. اگر تاریخ میلادی دارید، اول آن را به شمسی تبدیل کنید تا خطایی پیش نیاید.
رأس فاکتور یا اقساط هم با همین روش محاسبه میشود؟
بله. اگر هر مبلغ تاریخ سررسید خودش را داشته باشد، همین میانگین وزنی را میتوان برای فاکتورها، اقساط یا پرداختهای مرحلهای هم بهکار برد.
آیا رأسگیری مبلغ تنزیل، سود یا دیرکرد را محاسبه میکند؟
خیر. رأسگیری فقط یک تاریخ معادل وزنی به دست میدهد. مبلغ تنزیل، سود، جریمه و خسارت تأخیر را باید جداگانه حساب کنید و شرایط قرارداد را هم جدا در نظر بگیرید.
اگر مبلغ چک صفر یا تاریخ نامعتبر باشد چه میشود؟
ردیفهای بدون مبلغ در وزن نهایی اثری ندارند. اگر مبلغ یا تاریخ ناقص و نامعتبر باشد، ابزار خطا نشان میدهد تا عدد اشتباهی به دستتان نرسد.
آیا نتیجه رأسگیری سند قانونی یا حسابداری است؟
خیر. این تاریخ برای کنترل و توافق اولیه است. مبنای قطعی را باید با قرارداد، اسناد تجاری و رویه حسابداری تطبیق دهید و نظر مسئول مالی را هم بگیرید.