ژرف‌بان مالیات بر ارزش افزوده در ۱۴۰۵؛ نرخ عمومی ۱۰ درصد
پیشنهاد افزایش نرخ به ۱۲ درصد در متن نهایی بودجه باقی نماند و نرخ عمومی ۱۰ درصد است. اظهارنامه همچنان به اطلاعات سامانه مودیان وابسته است. در این راهنما سازوکار ارزش افزوده، مهلت‌ها و اشتباه‌های رایج را خلاصه کرده‌ایم.
نرخ ۱۰ درصد را از متن نهایی قانون بردارید، نه از خبر لایحه
در لایحه بودجه افزایش تا ۱۲ درصد مطرح شد، اما قانون نهایی بودجه ۱۴۰۵ همان افزایش یک‌واحدی نسبت به نرخ پایه ۹ درصد را نگه داشت و نرخ عمومی ۱۰ درصد ماند. نرخی را که در نرم‌افزار فروش و قراردادهایتان به کار می‌برید، با متن نهایی قانون و وضعیت خاص هر کالا یا خدمت تطبیق دهید.
| سال | نرخ عمومی | مبنا |
|---|---|---|
| ۱۴۰۳ | ۱۰٪ | افزایش یک‌واحدی در بودجه ۱۴۰۳ |
| ۱۴۰۴ | ۱۰٪ | افزایش یک‌واحدی نسبت به نرخ پایه در بودجه ۱۴۰۴ |
| ۱۴۰۵ | ۱۰٪ | حفظ افزایش یک‌واحدی در قانون نهایی بودجه ۱۴۰۵ |
برخی اقلام، مانند کالاهای آسیب‌رسان و گروه‌های خاص، نرخ متفاوتی دارند و معافیتها در فهرست ماده ۹ قانون دائمی آمده است. مصداق هر قلم را با متن قانون تطبیق دهید.
ارزش افزوده مالیات بر «مابهالتفاوت» است
شما مالیات فروش را از خریدار می‌گیرید، مالیات خریدهای خودتان را به‌عنوان اعتبار کم می‌کنید و فقط تفاوت را میپردازید. هر جای این زنجیره که صورتحساب معتبر نباشد، بار مالی روی دوش شما می‌ماند.
مالیات وصولی از خریدار
عرضه مشمول نرخ عمومی ۱۰٪ مالیات دارد. صورتحساب را باید الکترونیکی صادر کنید و در مهلت مجاز بفرستید تا در دوره درست حساب شود. اقلام خاص را جدا کنترل کنید.
اعتبار مالیاتی شما
مالیاتی که به فروشندگان پرداختهاید فقط با صورتحساب الکترونیکی معتبر آن‌ها قابل کسر است؛ خرید بدون صورتحساب یعنی اعتبار سوخته.
پرداخت مابهالتفاوت
در پایان هر فصل، مالیات فروش منهای اعتبار خرید تسویه میشود؛ اگر اعتبار بیشتر باشد، طلب شما به دوره بعد منتقل یا مسترد میشود.
دوره فصلی و مهلت پایان ماه بعد
طبق ماده ۴ قانون دائمی، اظهارنامه هر دوره (فصل) باید حداکثر تا پایان ماه بعد از فصل تسلیم و مالیات آن پرداخت شود. سازمان برای برخی دوره‌ها تمدید اعلام میکند؛ مثلاً اظهارنامه بهار ۱۴۰۵ را تا ۲۵ مرداد می‌شد در کارپوشه تکمیل کرد. وضعیت دوره جاری را در صفحه مهلت اظهارنامه ارزش افزوده و همه مهلت‌های سال را در تقویم مالیاتی ۱۴۰۵ آورده‌ایم.
- تطبیق فروش ثبتشده در دفاتر با صورتحسابهای سامانه، پیش از پایان فصل
- پیگیری صورتحسابهای خرید نرسیده از فروشندگان، قبل از بستن دوره
- کنترل اقلام معاف و مشمول و نرخ‌های خاص در نرم‌افزار فروش
- تکمیل و تأیید اظهارنامه در کارپوشه پیش از روزهای پایانی مهلت
- مستندسازی مغایرت‌ها برای دفاع در رسیدگی احتمالی
مبنای این راهنما
نرخ ۱۰ درصد را در متن و پیوست ابلاغ قانون نهایی بودجه ۱۴۰۵ بررسی کرده‌ایم. گزارش‌های اولیه نرخ ۱۲ درصد به لایحه و مراحل پیش از تصویب نهایی مربوط بودند. در بازبینی ۱۴ شهریور ۱۴۰۵ هم دیدیم که ابلاغ نهایی قانون و راهنماهای منتشرشده پس از فروردین ۱۴۰۵ نرخ عمومی ۱۰ درصد را تأیید میکنند و خبرهای «۱۲ درصد» همچنان به متن لایحه اشاره دارند. مهلت پایه بر اساس ماده ۴ قانون مالیات بر ارزش افزوده است. متن قوانین و اطلاعیه‌های روز را نیز در سامانه ملی قوانین و مقررات و پایگاه سازمان امور مالیاتی کنترل کنید.
ارزش افزوده ۱۴۰۵ در یک نگاه
نرخ مالیات بر ارزش افزوده در سال ۱۴۰۵ چند درصد است؟
نرخ عمومی در قانون نهایی بودجه ۱۴۰۵ ده درصد است. پیشنهاد افزایش آن به دوازده درصد در بررسی بودجه به تصویب نرسید. برخی کالاها و خدمات خاص نرخ یا معافیت جداگانه دارند و وضعیت هر کدام را باید در متن قانون ببینید.
اظهارنامه ارزش افزوده چه زمانی باید ارسال شود؟
دوره مالیاتی ارزش افزوده فصلی است و طبق قانون دائمی، مهلت تسلیم اظهارنامه و پرداخت مالیات پایان ماه بعد از هر فصل است. سازمان گاهی این مهلت را برای یک دوره تمدید میکند؛ مثلاً اظهارنامه بهار ۱۴۰۵ را تا ۲۵ مرداد می‌شد تکمیل کرد.
ارزش افزوده چه ربطی به سامانه مودیان دارد؟
اطلاعات اظهارنامه از صورتحسابهای الکترونیکی ثبتشده در سامانه مودیان ساخته میشود و اعتبار خرید شما هم به صورتحساب معتبر فروشنده در همان سامانه بستگی دارد. صورتحسابی که دیر ارسال شود یا ناقص باشد، مستقیم روی بدهی و اعتبار ارزش افزوده اثر میگذارد.
اعتبار مالیاتی چیست و چطور از آن استفاده کنیم؟
مالیاتی که هنگام خرید پرداختهاید، از مالیات فروش شما کم میشود و فقط مابهالتفاوت را میپردازید. در عمل، برای استفاده از این اعتبار باید صورتحساب الکترونیکی معتبر فروشنده را داشته باشید و خریدها را مرتب در دفاتر ثبت کنید.
چه کسانی مشمول ارزش افزوده هستند؟
فعالان اقتصادی فراخوانشده که کالا و خدمات مشمول عرضه میکنند. فهرست معافیتها (مانند برخی اقلام اساسی، کشاورزی و خدمات مشخص) در ماده ۹ قانون دائمی آمده است. اینکه فعالیت شما دقیقاً مشمول است یا نه، از متن قانون معلوم میشود و در موارد مبهم، تشخیصش با مشاور مالیاتی است.
جریمه تأخیر در اظهارنامه یا پرداخت چقدر است؟
قانون برای عدم تسلیم اظهارنامه و تأخیر در پرداخت، جریمههای جداگانه دارد و بخشی از جریمهها غیرقابل بخشش است. چون ارقام و رویه اجرایی تغییر میکند، پیش از هر تصمیم، متن روز قانون و بخشنامهها را کنترل کنید. در هر حال، ارسال بهموقع از پرداخت جریمه ارزانتر تمام میشود.