نوع قرارداد و کارکرد ناخالص را وارد کنید تا حق بیمهٔ تأمین اجتماعی با ضریب همان نوع کار، ماندهٔ پس از لیست‌های ماهانه و سپردهٔ ۵ درصدی مادهٔ ۳۸ را کنار هم ببینید.
فرمول حق بیمهٔ قرارداد
مبنا کارکرد ناخالص است و ضریب را نوع کار تعیین می‌کند.
برای یک قرارداد غیرعمرانی با مصالح پیمانکار و کارکرد ناخالص ۱۰ میلیارد تومان، حق بیمه ۱۰ میلیارد × ۷٫۷۸ درصد یعنی ۷۷۸ میلیون تومان است. اگر همین کار دستمزدی بود، با ضریب ۱۶٫۶۷ درصد ۱٫۶۶۷ میلیارد تومان می‌شد.
سپردهٔ مادهٔ ۳۸ برای همین قرارداد ۵ درصد یعنی ۵۰۰ میلیون تومان است. در کار دستمزدی، حق بیمه بیشتر از سپرده است و برای گرفتن مفاصاحساب باید مابه‌التفاوت را جداگانه بپردازید.
جدول ضرایب حق بیمهٔ پیمانکاری
ضرایب بخشنامهٔ ۱۲۱۰۱ و اصلاحیه‌هایش، با بند مربوط.
عمرانی اجرایی؛ فهرست‌بها و اعتبار عمرانی دولت؛ ۶٫۶٪
بند ۹: ۶ درصد حق بیمه و ۰٫۶ درصد بیمهٔ بیکاری؛ ۱٫۶ درصد سهم پیمانکار و ۵ درصد از اعتبار طرح
عمرانی مشاوره؛ ۱۵٫۶٪
بند ۱۰: ۳٫۶ درصد سهم مشاور و ۱۲ درصد سهم کارفرما
غیرعمرانی با مصالح پیمانکار؛ ۷٫۷۸٪
بند ۳۷-۱: ساختمان، راه و تأسیسات که همهٔ مصالح را پیمانکار تأمین می‌کند؛ ۷ درصد و یک‌نهم آن بیمهٔ بیکاری
غیرعمرانی بدون مصالح یا دستمزدی؛ ۱۶٫۶۷٪
بند ۳۷-۲: مصالح یا ماشین‌آلات با کارفرماست یا کار فقط دستمزدی است؛ ۱۵ درصد و یک‌نهم آن بیمهٔ بیکاری
خدمات مکانیکی با ماشین‌آلات پیمانکار؛ ۷٫۷۸٪
بند ۳۷-۳: کار صرفاً با ماشین‌آلات خود پیمانکار انجام می‌شود
مشاورهٔ غیرعمرانی؛ نقشه‌برداری؛ ۱۰٫۴۴٪
بند ۳۶: سهم مکانیکی ۷۰ و دستی ۳۰ درصد
مشاورهٔ غیرعمرانی؛ ژئوتکنیک و طراحی؛ ۱۱٫۳۳٪
بند ۳۶: سهم مکانیکی ۶۰ و دستی ۴۰ درصد
مشاورهٔ غیرعمرانی؛ نظارت؛ ۱۴٫۸۹٪
بند ۳۶: سهم مکانیکی ۲۰ و دستی ۸۰ درصد
سایر خدمات مشاوره یا بدون تفکیک؛ ۱۶٫۶۷٪
بند ۳۶: اگر تفکیکی اعلام نشده باشد
خدمات شهری و فضای سبز؛ ۱۰٫۴۴٪
بند ۴۱: سقف سهم مکانیکی ۷۰ درصد؛ نرخ ممکن است بیشتر شود
نظافت و نگهداری تأسیسات؛ ۱۴٫۴۴٪
بند ۴۲: سهم مکانیکی ۲۵ و دستی ۷۵ درصد
طرح و ساخت (PC و EPC) با تجهیزات بیش از ۵۰٪؛ ۴٪
بخشنامهٔ ۸۹۵۳: ۴ درصد کل کارکرد ناخالص؛ برای قراردادهای منعقدشده پس از ۱۴۰۱/۰۴/۲۶ با تفکیک تجهیزات
حمل کالا با رانندگان مالک بیمه‌شده؛ ۴٫۷۸٪
بند ۴۳: اگر راننده‌ها کارکن پیمانکار باشند ۷٫۷۸ درصد
حمل مسافر با رانندگان مالک بیمه‌شده؛ ۵٫۷۸٪
بند ۴۴: اگر راننده‌ها کارکن پیمانکار باشند ۷٫۷۸ درصد
چه چیزی در مبنا می‌آید و چه چیزی نمی‌آید
اشتباه رایج، کم کردن مصالح یا اضافه کردن مالیات است.
در مبنا هست
کارکرد ناخالص پیش از هر کسر و جریمه، تعدیل و مصالحی که کارفرما تحویل داده
در مبنا نیست
مالیات بر ارزش افزوده‌ای که کارفرما تأیید کرده و تجهیزات وارداتی با اعتبار اسنادی یا اسناد گمرکی
پیمانکار جزء
در قراردادهای عمرانی پیمانکار اصلی بر کل کارکرد محاسبه می‌شود؛ در غیرعمرانی سهم پیمانکار جزء کسر می‌شود
لیست ماهانه
حق بیمهٔ لیست‌های همین قرارداد از مبلغ ضریب کم می‌شود و اگر بیشتر باشد، ملاک است
مادهٔ ۳۸ و مفاصاحساب
سپردهٔ ۵ درصد تضمین کارفرماست، نه حق بیمه.
کارفرما ۵ درصد هر صورت‌وضعیت و آخرین قسط را تا ارائهٔ مفاصاحساب نگه می‌دارد. اگر آخرین قسط را بدون مفاصاحساب بپردازد، مسئول حق بیمه و خسارت‌هاست و می‌تواند آن را از پیمانکار مطالبه کند.
در حسابداری پیمانکار، حق بیمهٔ قرارداد هزینهٔ همان پروژه است و سپردهٔ ۵ درصد طلب از کارفرما. وقتی این دو جدا ثبت شوند، معلوم است برای آزاد شدن هر سپرده چه مبلغی باید به سازمان پرداخت شود.
مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه
فرمول، ورودی‌ها و فرض‌های اصلی را در همین صفحه آورده‌ایم. نتیجه برای برآورد و کنترل اولیه است و نه جای بررسی حسابدار و مشاور مالیاتی را می‌گیرد، نه جای مفاد قرارداد را.
شرایط خاص هر پرونده، قرارداد یا طبقه‌بندی شغلی ممکن است نتیجه را تغییر دهد.
ضریب حق بیمه قراردادهای پیمانکاری در سال ۱۴۰۵ چند درصد است؟
طبق بخشنامهٔ تنقیح و تلخیص ضوابط بیمه‌ای مقاطعه‌کاران (۱۲۱۰۱ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۰) و اصلاحیه‌هایش: قراردادهای غیرعمرانی با مصالح پیمانکار ۷٫۷۸ درصد، بدون مصالح یا دستمزدی ۱۶٫۶۷ درصد، خدمات مکانیکی ۷٫۷۸ درصد، عمرانی اجرایی ۶٫۶ درصد و عمرانی مشاوره ۱۵٫۶ درصد. برای ۱۴۰۵ بخشنامهٔ تازه‌ای که این نرخ‌ها را تغییر دهد پیدا نکردیم.
هنوز بخشنامهٔ ۱۴ جدید درآمد ملاک است؟
خیر. بخشنامهٔ ۱۲۱۰۱ در اسفند ۱۳۹۹ جایگزین بخشنامه‌های ۱۴ تا ۱۴/۱۳ شد و از آن به بعد هم چند بار اصلاح شده است. بسیاری از مقاله‌ها هنوز به بخشنامهٔ ۱۴ استناد می‌کنند.
ضریب ۶٫۶ درصد برای همهٔ کارهای ساختمانی است؟
خیر. نرخ ۶٫۶ درصد فقط برای قراردادهای عمرانی است که هم بر اساس فهرست‌بها منعقد شده‌اند و هم از اعتبار عمرانی دولت پرداخت می‌شوند. از این ۶٫۶ درصد، ۱٫۶ درصد سهم پیمانکار است و ۵ درصد را کارفرما از اعتبار طرح می‌پردازد. ساخت‌وساز خصوصی معمولاً غیرعمرانی است.
ضریب ۷٫۷۸ و ۱۶٫۶۷ از کجا می‌آید؟
سازمان تأمین اجتماعی سهم دستمزد را در کارهای با مصالح ۲۶ درصد و در کارهای بدون مصالح ۵۶ درصد فرض می‌کند. ۲۷ درصد حق بیمهٔ مادهٔ ۲۸ ضرب در این سهم‌ها ۷ و ۱۵ درصد می‌شود و یک‌نهم آن هم بیمهٔ بیکاری است: ۷ + ۰٫۷۸ = ۷٫۷۸ و ۱۵ + ۱٫۶۷ = ۱۶٫۶۷.
حق بیمه روی مبلغ با مالیات بر ارزش افزوده حساب می‌شود؟
خیر. مالیات بر ارزش افزوده‌ای که کارفرما تأیید کند از مبنا کنار گذاشته می‌شود. مبنا کارکرد ناخالص پیش از هر کسر و جریمه است و تعدیل هم معمولاً در آن می‌آید.
آیا ارزش مصالح از مبنای حق بیمه کم می‌شود؟
خیر. ارزش مصالح از مبنا کم نمی‌شود و جدا آوردن مصالح در صورتحساب هم مبنا را تغییر نمی‌دهد. حتی مصالحی که کارفرما تحویل داده به کارکرد ناخالص اضافه می‌شود، به‌جز اقلام تخصصی رایگان مثل آسانسور، آسفالت یا آهن‌آلات سوله.
فرق حق بیمه با سپردهٔ ۵ درصد صورت‌وضعیت چیست؟
حق بیمه را پیمانکار به سازمان تأمین اجتماعی می‌پردازد. ۵ درصد صورت‌وضعیت سپرده‌ای است که کارفرما طبق مادهٔ ۳۸ تا ارائهٔ مفاصاحساب نگه می‌دارد. اگر کارفرما آخرین قسط را بدون مفاصاحساب بپردازد، خودش مسئول حق بیمه و خسارت است.
حق بیمه‌ای که با لیست ماهانه پرداخت شده چه می‌شود؟
حق بیمهٔ پرداخت‌شده با لیست‌های ماهانهٔ همان قرارداد از مبلغ محاسبه‌شده با ضریب کم می‌شود. اگر حق بیمهٔ لیست‌ها بیشتر باشد، ملاک همان لیست‌هاست. برای همین در ابزار خانه‌ای برای حق بیمهٔ پرداخت‌شده گذاشته‌ایم.
اگر سهم واقعی دستمزد کمتر از فرض سازمان باشد چه؟
طبق بند ۷۲ الحاقی به بخشنامهٔ ۱۲۱۰۱ (۱۴۰۴/۰۴/۲۵)، پیمانکاری که با دفاتر قانونی ثابت کند سهم دستمزد کمتر بوده، می‌تواند محاسبه بر اساس دستمزد واقعی را بخواهد. اگر سهم بیشتری ثابت شود، سازمان مابه‌التفاوت را مطالبه می‌کند.
نتیجهٔ ابزار همان بدهی قطعی تأمین اجتماعی است؟
خیر. بدهی قطعی را سازمان تأمین اجتماعی با رسیدگی به قرارداد، صورت‌وضعیت‌ها و لیست‌ها تعیین می‌کند. این ابزار برای برآورد و کنترل اولیه است.
ژرف‌بان