کارکرد ناخالص و تعدیل صورت‌وضعیت را وارد کنید تا حسن انجام کار، سپردهٔ بیمه، استهلاک پیش‌پرداخت، مالیات بر ارزش افزوده و خالص پرداختی را جداگانه ببینید.
ترتیب محاسبهٔ صورت‌وضعیت
کسور از بهای کار کم می‌شوند و مالیات بر ارزش افزوده به آن اضافه می‌شود.
فرض کنید کارکرد ناخالص یک صورت‌وضعیت ۱۰ میلیارد تومان و تعدیل آن ۱ میلیارد است و پیش‌پرداخت ۱۵ درصد مبلغ پیمان بوده و قسط سومش هنوز پرداخت نشده. حسن انجام کار ۱۰ درصد بهای کار یعنی ۱٫۱ میلیارد، سپردهٔ بیمه ۵ درصد یعنی ۰٫۵۵ میلیارد و استهلاک پیش‌پرداخت ۱۵ درصد کارکرد بدون تعدیل یعنی ۱٫۵ میلیارد است. جمع کسور ۳٫۱۵ میلیارد می‌شود.
مالیات بر ارزش افزوده ۱۰ درصدی بهای کار ۱٫۱ میلیارد است. پس خالص پرداختی ۱۱ − ۳٫۱۵ + ۱٫۱ یعنی ۸٫۹۵ میلیارد تومان می‌شود.
سپرده‌هایی که برمی‌گردند
بخشی از کسور هزینه نیست؛ پولی است که بعداً آزاد می‌شود.
حسن انجام کار
۱۰ درصد هر پرداخت به‌جز پیش‌پرداخت (مادهٔ ۳۵)؛ نیمی پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعی و نیمی پس از تحویل قطعی آزاد می‌شود
سپردهٔ بیمه
۵ درصد بهای کار و آخرین قسط (مادهٔ ۳۸ قانون تأمین اجتماعی)؛ با ارائهٔ مفاصاحساب آزاد می‌شود
استهلاک پیش‌پرداخت
سپرده نیست؛ بازپرداخت پیش‌پرداختی است که پیمانکار قبلاً گرفته و برنمی‌گردد
استهلاک پیش‌پرداخت و ضریب ۱٫۱۴
نسبت کسر پیش‌پرداخت پس از قسط سوم بیشتر می‌شود تا تا آخرین صورت‌وضعیت موقت تسویه شود.
فرمولاستهلاک هر صورت‌وضعیت = کارکرد ناخالص بدون تعدیل × (کل پیش‌پرداخت ÷ مبلغ اولیهٔ پیمان) × (۱ یا ۱٫۱۴)
طبق آیین‌نامهٔ تضمین معاملات دولتی، پیش‌پرداخت پیمان‌های ساختمانی در سه قسط داده می‌شود: ۴۰ درصد پس از تحویل کارگاه، ۳۰ درصد پس از تجهیز کارگاه و ۳۰ درصد وقتی ۳۰ درصد مبلغ اولیهٔ پیمان انجام شده باشد. خود این اقساط بدون کسر کسور قانونی پرداخت می‌شوند.
تا پیش از قسط سوم، همان نسبت پیش‌پرداخت از کارکرد کسر می‌شود و پس از آن ۱۱۴ درصد آن نسبت. جمع استهلاک‌ها نباید از پیش‌پرداخت دریافتی بیشتر شود؛ در آخرین صورت‌وضعیت‌ها مانده را با جدول استهلاک پیمان کنترل کنید.
مالیات بر ارزش افزوده صورت‌وضعیت
کسور تضمینی مبنای مالیات را کم نمی‌کنند.
مبنای مالیات بر ارزش افزوده، ارزش درج‌شده در صورتحساب الکترونیکی است؛ یعنی کارکرد و تعدیل پیش از کسور. پیمانکار برای همین مبلغ در سامانهٔ مودیان صورتحساب صادر می‌کند، حتی اگر بخشی از آن به‌صورت سپرده نزد کارفرما بماند. نرخ ۱۴۰۵، ۱۰ درصد است.
اختلاف رایج میان دفاتر پیمانکار و کارفرما همین‌جاست: یکی مالیات را روی خالص پرداختی حساب می‌کند و دیگری روی بهای کار. ابزار هر دو عدد را جدا نشان می‌دهد تا بتوانید صورتحساب را با صورت‌وضعیت تطبیق دهید.
ثبت صورت‌وضعیت در دفاتر پیمانکار
درآمد به مبلغ ناخالص ثبت می‌شود و کسور به حساب‌های جدا می‌روند.
در ثبت هر صورت‌وضعیت، حساب دریافتنی کارفرما به مبلغ خالص، سپرده‌های حسن انجام کار و بیمه نزد کارفرما به مبلغ هر کسر، پیش‌دریافت به مبلغ استهلاک و مالیات بر ارزش افزوده به مبلغ مالیات ثبت می‌شوند. درآمد پیمان هم به مبلغ کارکرد و تعدیل ثبت می‌شود.
وقتی این ثبت برای هر پروژه جدا انجام شود، می‌توانید ببینید چقدر از پول هر پیمان هنوز به‌صورت سپرده نزد کارفرماست و کدام سپرده با تصویب صورت‌وضعیت قطعی، تحویل قطعی یا مفاصاحساب آزاد می‌شود.
مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه
فرمول، ورودی‌ها و فرض‌های اصلی را در همین صفحه آورده‌ایم. نتیجه برای برآورد و کنترل اولیه است و نه جای بررسی حسابدار و مشاور مالیاتی را می‌گیرد، نه جای مفاد قرارداد را.
شرایط خاص هر پرونده، قرارداد یا طبقه‌بندی شغلی ممکن است نتیجه را تغییر دهد.
کسورات قانونی صورت‌وضعیت پیمانکاری کدام‌اند؟
در پیمان‌هایی که شرایط عمومی پیمان بر آن‌ها حاکم است، کارفرما از هر پرداخت ۱۰ درصد تضمین حسن انجام کار (مادهٔ ۳۵) و ۵ درصد سپردهٔ بیمه (مادهٔ ۳۸ قانون تأمین اجتماعی) نگه می‌دارد و پیش‌پرداخت را به نسبت کارکرد مستهلک می‌کند. کسور دیگر، مثل هزینه‌ای که کارفرما به حساب پیمانکار پرداخته یا خسارت تأخیر، فقط به استناد پیمان کسر می‌شود.
آیا ۳ درصد مالیات تکلیفی هنوز از صورت‌وضعیت کسر می‌شود؟
خیر. مادهٔ ۱۰۴ قانون مالیات‌های مستقیم و تبصره‌هایش با اصلاحیهٔ ۱۳۹۴/۰۴/۳۱ حذف شد و از ابتدای ۱۳۹۵ کسر ۳ یا ۵ درصد مالیات علی‌الحساب از صورت‌وضعیت پیمانکاران داخلی تکلیف قانونی ندارد. بسیاری از جزوه‌ها و فایل‌های قدیمی هنوز این ردیف را دارند.
حسن انجام کار ۱۰ درصد است یا ۵ درصد و کی آزاد می‌شود؟
طبق مادهٔ ۳۵ شرایط عمومی پیمان، ۱۰ درصد از هر پرداخت، به‌جز پیش‌پرداخت، نگه داشته می‌شود. نیمی از آن پس از تصویب صورت‌وضعیت قطعی و نیم دیگر پس از تحویل قطعی آزاد می‌شود، نه در تحویل موقت. طبق آیین‌نامهٔ تضمین معاملات دولتی، پیمانکار می‌تواند به‌جای این سپرده ضمانت‌نامه بدهد.
سپردهٔ بیمه صورت‌وضعیت چه زمانی آزاد می‌شود؟
طبق مادهٔ ۳۸ قانون تأمین اجتماعی، پرداخت ۵ درصد بهای کل کار و آخرین قسط به ارائهٔ مفاصاحساب سازمان تأمین اجتماعی موکول است. حق بیمه را خود پیمانکار می‌پردازد و این ۵ درصد سپرده است، نه حق بیمه. با ارائهٔ مفاصاحساب، سپرده آزاد می‌شود.
استهلاک پیش‌پرداخت در هر صورت‌وضعیت چطور محاسبه می‌شود؟
پیش‌پرداخت پیمان‌های ساختمانی ۱۵ تا ۲۵ درصد مبلغ اولیهٔ پیمان است و در سه قسط پرداخت می‌شود. پس از قسط اول و دوم، از کارکرد ناخالص هر صورت‌وضعیت به نسبت کل پیش‌پرداخت به مبلغ اولیهٔ پیمان کسر می‌شود و پس از قسط سوم، ۱۱۴ درصد همین نسبت. تعدیل و مابه‌التفاوت مصالح در مبنای این کسر نیستند.
مالیات بر ارزش افزوده صورت‌وضعیت ۱۴۰۵ چند درصد است و روی چه مبلغی؟
نرخ ۱۴۰۵، ۱۰ درصد است: ۹ درصد قانون مالیات بر ارزش افزوده به‌اضافهٔ ۱ واحد درصد قانون بودجهٔ ۱۴۰۵. مبنا ارزش صورتحساب، یعنی کارکرد و تعدیل پیش از کسور است. مالیات به مبلغ پرداختی اضافه می‌شود و جزو کسور نیست. دستگاه‌های دولتی طبق تبصرهٔ ۳ مادهٔ ۴ این قانون باید هم‌زمان با هر پرداخت، مالیات آن را هم به پیمانکار بپردازند.
خسارت تأخیر را از هر صورت‌وضعیت کم کنیم؟
خیر. خسارت تأخیر مادهٔ ۵۰ شرایط عمومی پیمان در پایان کار تعیین می‌شود و جای آن در صورت‌وضعیت پایانی یا قطعی است. اگر کارفرما آن را تعیین کرده، مبلغ را در خانهٔ سایر کسور وارد کنید.
کسورات صورت‌وضعیت در حسابداری پیمانکار چطور ثبت می‌شود؟
سپردهٔ حسن انجام کار و سپردهٔ بیمه برای پیمانکار طلب از کارفرماست و در حساب سپرده‌های نزد کارفرما ثبت می‌شود. استهلاک پیش‌پرداخت بدهی پیش‌دریافت را کم می‌کند. درآمد پیمان به مبلغ کارکرد و تعدیل ثبت می‌شود، نه به مبلغ خالص دریافتی.
برای پیمانکار جزء هم همین کسورات کسر می‌شود؟
اگر قرارداد پیمانکار اصلی با پیمانکار جزء همین شرایط را داشته باشد، بله. در این حالت کسوری که از پیمانکار جزء نگه می‌دارید برای شما بدهی است، نه دارایی.
نتیجهٔ ابزار برای پرداخت کافی است؟
خیر. مبلغ قطعی را صورت‌وضعیت تأییدشدهٔ دستگاه نظارت، مفاد پیمان و مقررات جاری تعیین می‌کند. این ابزار برای کنترل اولیهٔ کسور و خالص پرداختی است.
ژرف‌بان