کارکرد هر فصل یا رشته را با شاخص مبنای پیمان و شاخص سه‌ماههٔ انجام کار وارد کنید تا ضریب و مبلغ تعدیل هر ردیف و جمع تعدیل دوره را ببینید.
فرمول ضریب و مبلغ تعدیل
فقط ۹۵ درصد تغییر شاخص به پیمانکار پرداخت می‌شود.
فرمولضریب تعدیل = ۰٫۹۵ × (شاخص دوره ÷ شاخص مبنا − ۱)؛ مبلغ تعدیل = ضریب تعدیل × کارکرد دوره
اگر کارکرد فصل ابنیه در یک سه‌ماهه ۸ میلیارد تومان، شاخص مبنا ۳۲۰ و شاخص دوره ۳۸۴ باشد، نسبت شاخص‌ها ۱٫۲ است. ضریب تعدیل ۰٫۹۵ × ۰٫۲ = ۰٫۱۹۰ و مبلغ تعدیل ۸ میلیارد × ۰٫۱۹ یعنی ۱٫۵۲ میلیارد تومان می‌شود.
دستورالعمل می‌گوید ضریب تا سه رقم اعشار نگه داشته شود: رقم چهارم را حساب کنید و اگر ۵ یا بیشتر بود، رقم سوم را یکی بالا ببرید. ابزار همین گرد کردن را انجام می‌دهد، پس ممکن است نتیجه‌اش با حساب بدون گرد کردن کمی فرق کند.
عدد ۰٫۹۵، ۰٫۹۷۵ یا ۱ در فرمول
زودتر تمام کردن کار، ضریب نهایی تعدیل را بالا می‌برد.
۰٫۹۵
صورت‌وضعیت‌های موقت تعدیل در طول اجرای کار
۰٫۹۷۵
کار در مدت اولیه به‌اضافهٔ تأخیرهای مجاز تمام و تحویل موقت شده است
۱
کار در مدت اولیهٔ پیمان تمام و تحویل موقت شده است؛ یا رشته‌های مشمول در قراردادهای نگهداری و بهره‌برداری از ۱۴۰۰
مابه‌التفاوت عدد بالاتر برای همهٔ دوره‌ها در صورت‌وضعیت قطعی پرداخت می‌شود. برای برآوردش، همهٔ ردیف‌ها را با عدد جدید دوباره حساب کنید.
انتخاب شاخص مبنا و شاخص دوره
بیشتر خطاهای تعدیل از برداشتن شاخص دورهٔ اشتباه است، نه از فرمول.
شاخص مبنا، شاخص سه‌ماههٔ قبل از سه‌ماهه‌ای است که آخرین مهلت تحویل پیشنهاد در آن قرار دارد. در ترک تشریفات مناقصه، سه‌ماههٔ قبل از ارائهٔ پیشنهاد کتبی نهایی ملاک است. بخشنامه‌های فصلی سازمان برنامه و بودجه برای هر فصل یک ماه را مبنا می‌کنند؛ برای مناقصه‌های تابستان ۱۴۰۵، شاخص خرداد ۱۴۰۵.
شاخص دوره به سه‌ماهه‌ای تعلق دارد که کار در آن انجام شده، نه سه‌ماهه‌ای که صورت‌وضعیت در آن تأیید یا پرداخت شده است. سال به چهار سه‌ماهه با پایان خرداد، شهریور، آذر و اسفند تقسیم می‌شود.
شاخص‌های تازه ابتدا موقت منتشر می‌شوند و حدود سه ماه پس از پایان هر نیمهٔ سال قطعی می‌شوند. وقتی شاخص قطعی آمد، تعدیل را دوباره حساب کنید و اختلاف را در صورت‌وضعیت بعدی بیاورید.
اشتباه‌های رایج در محاسبهٔ تعدیل
این خطاها در جزوه‌ها و فایل‌های اکسل دست‌به‌دست‌شده زیاد دیده می‌شوند.
علامت فرمول
نسبت شاخص دوره به مبنا منهای یک است، نه یک منهای آن؛ جابه‌جایی‌اش علامت تعدیل را برعکس می‌کند
سه‌ماههٔ مبنا
سه‌ماههٔ خود مهلت پیشنهاد مبنا نیست؛ سه‌ماههٔ قبل از آن یا ماه اعلام‌شده در بخشنامهٔ فصلی است
تاریخ کار
شاخص به تاریخ انجام کار تعلق دارد، نه تاریخ صورت‌وضعیت
تأخیر غیرمجاز
ملاک قطعی میانگین شاخص‌های مدت پیمان است؛ شاخص پایان مدت فقط علی‌الحساب است
گرد کردن
ضریب تعدیل تا سه رقم اعشار گرد می‌شود
ثبت تعدیل در حسابداری پیمانکار
تعدیل درآمد پیمان است و باید کنار کارکرد همان دوره و همان پروژه دیده شود.
پیمانکار تعدیل تأییدشده را درآمد پیمان همان پروژه ثبت می‌کند و تعدیلی را که با شاخص موقت حساب شده، تا قطعی شدن شاخص‌ها جدا نگه می‌دارد. کسور هر پرداخت، مثل حسن انجام کار، در پرداخت تعدیل هم اعمال می‌شود؛ برای محاسبهٔ آن‌ها ابزار کسورات صورت‌وضعیت را به کار ببرید.
وقتی تعدیل هر دوره به پروژه و فصل خودش وصل باشد، سود واقعی پروژه را می‌شود با بودجه‌اش مقایسه کرد و اثر تورم بر قیمت پیمان را دید.
مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه
فرمول، ورودی‌ها و فرض‌های اصلی را در همین صفحه آورده‌ایم. نتیجه برای برآورد و کنترل اولیه است و نه جای بررسی حسابدار و مشاور مالیاتی را می‌گیرد، نه جای مفاد قرارداد را.
شرایط خاص هر پرونده، قرارداد یا طبقه‌بندی شغلی ممکن است نتیجه را تغییر دهد.
فرمول محاسبه تعدیل آحاد بها چیست؟
طبق دستورالعمل تعدیل (بخشنامهٔ ۱۰۱/۱۷۳۰۷۳ مورخ ۱۳۸۲/۰۹/۱۵)، ضریب تعدیل = ۰٫۹۵ × (شاخص دورهٔ انجام کار ÷ شاخص مبنای پیمان − ۱) و مبلغ تعدیل = ضریب تعدیل × مبلغ کارکرد همان دوره. ضریب تا سه رقم اعشار گرد می‌شود و برای هر رشته یا فصل جداگانه حساب می‌شود.
شاخص مبنا چطور انتخاب می‌شود؟
در قاعدهٔ اصلی دستورالعمل، شاخص مبنا شاخص سه‌ماههٔ قبل از سه‌ماهه‌ای است که آخرین مهلت تحویل پیشنهاد در آن قرار دارد. سازمان برنامه و بودجه هر فصل بخشنامه‌ای جدا هم می‌دهد که یک ماه مشخص را مبنا می‌کند؛ مثلاً برای مناقصه‌های تابستان ۱۴۰۵ شاخص خرداد ۱۴۰۵ مبناست. شاخص مبنای پیمان خودتان را از اسناد پیمان بخوانید.
شاخص دوره بر اساس تاریخ صورت‌وضعیت است یا تاریخ انجام کار؟
تاریخ انجام کار. شاخص سه‌ماهه‌ای به کار می‌رود که کار واقعاً در آن انجام شده است. اگر کارکرد یک صورت‌وضعیت در دو سه‌ماهه انجام شده باشد، کارکرد به نسبت روزهای هر سه‌ماهه تقسیم و هر بخش با شاخص همان سه‌ماهه تعدیل می‌شود. برای همین در ابزار می‌توانید برای یک فصل دو ردیف بگذارید.
ضریب ۰٫۹۵ کی به ۰٫۹۷۵ یا ۱ تبدیل می‌شود؟
اگر کار در مدت اولیهٔ پیمان تمام و تحویل موقت شود، ۰٫۹۵ در فرمول به ۱ تبدیل می‌شود و اگر در مدت اولیه به‌اضافهٔ تأخیرهای مجاز تمام و تحویل موقت شود، به ۰٫۹۷۵. مابه‌التفاوت برای همهٔ دوره‌ها در صورت‌وضعیت قطعی پرداخت می‌شود. در قراردادهای نگهداری و بهره‌برداری هم برای رشته‌های مشمول و کار انجام‌شده از ۱۴۰۰/۰۱/۰۱ عدد ۱ به کار می‌رود.
تعدیل منفی چیست؟
اگر شاخص دوره از شاخص مبنا کمتر باشد، حاصل فرمول منفی می‌شود. دستورالعمل سقف یا کفی برای تعدیل نگذاشته است و این مبلغ به حساب بدهکار پیمانکار منظور می‌شود. ابزار در این حالت عدد را با علامت منفی نشان می‌دهد.
برای کاری که با تأخیر غیرمجاز انجام شده، کدام شاخص ملاک است؟
برای کار انجام‌شده در دورهٔ تأخیر غیرمجاز، میانگین شاخص‌های سه‌ماهه در طول مدت پیمان (مدت اولیه به‌اضافهٔ تأخیرهای مجاز) ملاک است. تا وقتی تأخیرها بررسی نشده‌اند، شاخص سه‌ماههٔ پایان مدت پیمان به‌صورت علی‌الحساب به کار می‌رود. برای کار انجام‌شده در تأخیر مجاز، شاخص همان سه‌ماههٔ انجام کار ملاک است.
شاخص‌های تعدیل ۱۴۰۵ منتشر شده‌اند؟
تا مهر ۱۴۰۵، شاخص‌های قطعی تا سه‌ماههٔ چهارم ۱۴۰۴ (بخشنامهٔ ۱۴۰۵/۰۴/۰۲) و شاخص‌های موقت سه‌ماههٔ اول ۱۴۰۵ (بخشنامهٔ ۱۴۰۵/۰۳/۲۹) منتشر شده‌اند. شاخص موقت بعداً با شاخص قطعی جایگزین می‌شود و اختلافش در صورت‌وضعیت بعدی می‌آید.
آیا همهٔ پیمان‌ها تعدیل دارند؟
خیر. تعدیل فقط وقتی پرداخت می‌شود که در شرایط خصوصی پیمان پیش‌بینی شده باشد. پیمان‌هایی که «فاقد تعدیل» منعقد شده‌اند، طبق بخشنامهٔ ۱۴۰۵/۰۵/۱۲ از بخشنامه‌های جبرانی بعدی هم استفاده نمی‌کنند.
مصالح پای کار و تجهیز کارگاه هم تعدیل می‌شوند؟
بله. مصالح پای کار مطابق دستورالعمل تعدیل می‌شوند و برای تجهیز و برچیدن کارگاه، میانگین شاخص رشتهٔ فهرست بهای پیمان و شاخص رشتهٔ ابنیه به کار می‌رود. قیر از ابتدای ۱۳۹۷ از شاخص‌ها حذف شده و جداگانه محاسبه می‌شود.
نتیجهٔ این ابزار صورت‌وضعیت تعدیل رسمی است؟
خیر. صورت‌وضعیت تعدیل را مشاور یا دستگاه نظارت با شاخص‌های رسمی و مفاد پیمان تهیه و تأیید می‌کند. این ابزار برای برآورد و کنترل اولیهٔ رقم است.
ژرف‌بان