ژرف‌بان نرم‌افزار حسابداری فرش فروشی؛ دستباف و ماشینی، فروش امانی، چک و مالیات
در فرش فروشی، هر تخته دستباف کالایی یکتاست با بهای خودش و از ارزش افزوده معاف است، در حالی که فرش ماشینی کالای تکراری و مشمول نرخ عمومی است. نرم‌افزار حسابداری این صنف باید این دو را جدا ارزش‌گذاری کند، فرش امانی را از موجودی خود فروشگاه جدا نگه دارد و فروش چکی را تا وصول دنبال کند.
فرش فروشی از نرم‌افزار حسابداری چه می‌خواهد؟
پاسخ مستقیم این است: نرم‌افزاری که بتواند دو نوع موجودی کاملاً متفاوت را کنار هم نگه دارد. فرش دستباف تخته‌به‌تخته فرق دارد؛ اندازه، رج، جنس، منطقه بافت و طرح هر تخته قیمتش را تعیین می‌کند و دو تخته به‌ظاهر شبیه، بهای خرید و قیمت فروش متفاوتی دارند. استاندارد بین‌المللی حسابداری شماره ۲ برای اقلامی که به‌طور معمول جایگزین‌پذیر نیستند، روش شناسایی ویژه را تعیین می‌کند؛ یعنی بهای تمام‌شده فروش هر تخته، همان بهای خرید همان تخته است. فرش ماشینی برعکس کالای تکراری است و هر طرح، اندازه و تراکم را می‌شود با میانگین موزون یا اولین صادره از اولین وارده ارزش‌گذاری کرد. [۵]
سه ویژگی دیگر هم این صنف را از یک فروشگاه معمولی جدا می‌کند. بخشی از فرش‌های ویترین امانی‌اند و مالک دیگری دارند؛ فروش تخته‌های گران‌قیمت اغلب با چک یا اقساط انجام می‌شود و فروشگاه تا وصول آخرین چک در معرض ریسک است؛ و فروشگاه‌هایی که به مسافر خارجی یا خریدار خارج از کشور می‌فروشند، با قواعد صادرات هم سروکار دارند. نرم‌افزار باید برای هر کدام مسیر ثبت روشنی داشته باشد و فروش به مصرف‌کننده نهایی را هم، طبق ماده ۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی، با پایانه فروشگاهی و صورتحساب الکترونیکی ثبت کند. [۱]
- کد کالای جدا برای هر تخته دستباف، با اندازه، رج، جنس و منطقه بافت.
- کد کالای طرح و اندازه برای فرش ماشینی و ارزش‌گذاری میانگین.
- دفتر جدا برای فرش امانی دریافتی و امانی سپرده‌شده نزد دیگران.
- دفتر چک دریافتی با سررسید و پیگیری وصول، و صورتحساب هر مشتری.
- تفکیک فروش معاف دستباف از فروش مشمول ماشینی در صورتحساب.
مالیات فرش فروشی: معافیت دستباف، ارزش افزوده ماشینی و صادرات
بند الف ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده، در ردیف ۱۳، «فرش دستباف و مواد اولیه اصلی آن» را از مالیات معاف کرده است؛ ردیف ۱۴ هم صنایع دستی تولید داخل را، فقط در محدوده فهرستی که وزارت میراث فرهنگی پیشنهاد و وزیر اقتصاد تصویب کند، معاف می‌داند. فرش ماشینی در هیچ‌کدام از ردیف‌های ماده ۹ نیامده است و فروش آن نرخ عمومی ارزش افزوده را دارد که در ۱۴۰۵ ده درصد است. فروشگاهی که هر دو را می‌فروشد، باید در هر صورتحساب، ردیف معاف و ردیف مشمول را جدا و با شناسه کالای درست ثبت کند. [۲] [۳]
ماده ۱۰ همان قانون صادرات کالا به خارج از کشور از طریق مبادی خروجی رسمی را از پرداخت مالیات و عوارض معاف کرده و مالیاتی که برای خرید نهاده‌های همین کالاها پرداخت شده، مسترد می‌شود. برای فرش دستباف که خودش معاف است، این ماده بیشتر برای فرش ماشینی صادراتی و نهاده‌های مشمول اهمیت دارد. شرط اصلی، خروج از مبادی رسمی است؛ بدون مدرک خروج، فروش را نمی‌شود صادرات حساب کرد و همان حکم فروش داخلی را دارد. [۴]
معافیت از ارزش افزوده، فروشگاه را از تکالیف سامانه مؤدیان معاف نمی‌کند. ماده ۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی، خرده‌فروشی‌هایی را که مستقیماً با مصرف‌کننده نهایی کار می‌کنند به استفاده از پایانه فروشگاهی موظف کرده است و ماده ۲۲، عدم صدور صورتحساب الکترونیکی را با جریمه ده درصد فروش یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، هر کدام بیشتر، روبه‌رو می‌کند. فروش یک تخته ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی بدون صورتحساب، به‌تنهایی جریمه‌ای ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریالی می‌سازد. [۱]
فرش امانی و فروش چکی؛ چه چیزی موجودی و درآمد فروشگاه است؟
استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی شماره ۱۵ درآمد را وقتی شناسایی می‌کند که تعهد عملکرد با انتقال کالا یا خدمت به مشتری ایفا شود، یعنی وقتی مشتری کنترل آن را به دست آورد. استاندارد حسابداری ۴۳ ایران، با عنوان درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان، از اول فروردین ۱۴۰۴ لازم‌الاجرا شده و جایگزین استانداردهای قبلی درآمد شده است. برای فرش امانی نتیجه روشن است: فرشی که بافنده یا عمده‌فروش برای فروش به فروشگاه سپرده و کنترلش منتقل نشده، موجودی فروشگاه نیست و نباید در حساب موجودی کالا بیاید؛ فقط در دفتر امانی با مشخصات و نرخ توافق‌شده ثبت می‌شود. [۶] [۷]
فروش چکی هم دو لحظه جدا دارد. با تحویل فرش و انتقال کنترل به خریدار، فروش شناسایی می‌شود، هرچند وجه آن چند ماه بعد وصول شود؛ از آن لحظه، طلب از مشتری یا اسناد دریافتنی ثبت می‌شود و ریسک فروشگاه، ریسک وصول است، نه ریسک کالا. بنابراین نرم‌افزار باید هر چک را با سررسید، بانک و وضعیت وصول دنبال کند و صورتحساب هر مشتری، مانده و چک‌های نزد فروشگاه را با هم نشان دهد تا پیش از فروش اعتباری بعدی معلوم باشد چقدر از فروش قبلی هنوز پول نشده است. [۶]
ثبت حسابداری و مثال عددی فروش فرش دستباف و ماشینی
فرض کنید فروشگاهی یک تخته فرش دستباف را ۹۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال خریده و به ۱٬۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌فروشد؛ نیمی نقد و نیمی با چک سه‌ماهه. این فروش طبق ماده ۹ معاف است، پس ارزش افزوده ندارد. بهای تمام‌شده به روش شناسایی ویژه، همان ۹۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است و سود ناخالص این تخته ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. همین فروشگاه ۲۰ تخته فرش ماشینی یک طرح و اندازه را هر کدام ۳۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال خریده و ۱۲ تخته را هر کدام ۵۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌فروشد: فروش ۶۲۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، ارزش افزوده ده درصدی ۶۲٬۴۰۰٬۰۰۰ ریال و بهای تمام‌شده ۴۵۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. [۵] [۲] [۳]
در کنار این دو، فروشگاه پنج تخته فرش دستباف امانی از یک کارگاه بافت گرفته است. تا وقتی هیچ‌کدام فروخته نشده، در دفاتر مالی سندی نمی‌خورد و فقط در دفتر امانی با مشخصات هر تخته و مبلغ توافق‌شده ثبت می‌شود. وقتی یکی فروخته شد، رابطه فروشگاه و صاحب کالا تعیین می‌کند فروشگاه فروش را به نام خود ثبت کند یا فقط حق‌العمل بگیرد؛ این قضاوت باید پیش از نخستین فروش، با قرارداد امانی و با حسابرس روشن شود، نه پس از آن. [۶] [۷]
- فروش فرش دستباف – بدهکار بانک ۶۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و بدهکار اسناد دریافتنی ۶۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار فروش کالای معاف ۱٬۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
- بهای تمام‌شده دستباف – بدهکار بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته ۹۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، بستانکار موجودی فرش دستباف ۹۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
- فروش فرش ماشینی – بدهکار بانک ۶۸۶٬۴۰۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار فروش ۶۲۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و بستانکار مالیات و عوارض ارزش افزوده فروش ۶۲٬۴۰۰٬۰۰۰ ریال.
- بهای تمام‌شده ماشینی – بدهکار بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته ۴۵۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، بستانکار موجودی فرش ماشینی ۴۵۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
- وصول چک در سررسید – بدهکار بانک ۶۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، بستانکار اسناد دریافتنی ۶۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
ژرف‌بان امروز برای فرش فروشی چه دارد و چه ندارد؟
در ژرف‌بان امروز فاکتور فروش با ردیف‌های جدا، تخفیف و مالیات صادر می‌شود و سند آن در همان دفتر می‌خورد. دفتر چک دریافتی با شناسه صیادی و تصویر چک کار می‌کند و برای وصول، برگشت و خرج کردن چک سند خودکار صادر می‌شود. در ماژول فروش، که جداگانه فعال می‌شود، فهرست قیمت نقدی و چکی، سقف اعتبار پیش از صدور که مانده حساب و چک‌های نزد فروشگاه را با هم جمع می‌زند، و صورتحساب مشتری از دفتر کل با سن بدهی و چک‌های نزد ما در دسترس است. حسابداری انبار در بسته‌های حرفه‌ای و جامع موجودی را به بهای میانگین ارزش‌گذاری می‌کند؛ اگر هر تخته دستباف کد کالای جدا داشته باشد، بهای میانگین آن قلم همان بهای خرید همان تخته است. [۸]
چند نیاز این صنف امروز در ژرف‌بان نیست و در نقشه راه است: فروش اقساطی با برنامه اقساط و سررسید، صندوق فروش و نقطه فروش، ردگیری سریال کالا، و کاتالوگ کالا با ویژگی‌هایی مثل اندازه و مدل. دفتر امانی جداگانه هم امروز قابلیت آماده‌ای در ژرف‌بان نیست و باید با کدینگ و تفصیلی‌ها یا خارج از دفاتر نگه داشته شود. پس ژرف‌بان امروز برای فرش فروشی، دفاتر، فاکتور، چک و حساب مشتری را پوشش می‌دهد، نه صندوق و اقساط را. [۹]
اشتباه‌های رایج و چک‌لیست انتخاب نرم‌افزار فرش فروشی
سه اشتباه در دفاتر فرش فروشی رایج است. اول، ثبت فرش دستباف با بهای میانگین گروهی؛ وقتی ده تخته با قیمت‌های بسیار متفاوت یک کد دارند، سود هر فروش ساختگی می‌شود و موجودی پایان دوره با واقعیت نمی‌خواند. دوم، آوردن فرش امانی در موجودی کالا، که هم دارایی را بیش از واقع نشان می‌دهد و هم شمارش انبار را با دفاتر ناسازگار می‌کند. سوم، یکی گرفتن معافیت ارزش افزوده با معافیت از صورتحساب الکترونیکی؛ فروش معاف هم باید صورتحساب داشته باشد. فهرست زیر را با سناریوی واقعی فروشگاه امتحان کنید. [۵] [۱]
- هر تخته دستباف کد جدا و بهای خرید خودش را دارد؟
- فرش امانی در دفتری جدا از موجودی فروشگاه ثبت می‌شود؟
- فروش معاف و مشمول در یک صورتحساب با شناسه کالای درست تفکیک می‌شود؟
- هر چک دریافتی با سررسید، بانک و وضعیت وصول دنبال می‌شود؟
- پیش از فروش اعتباری، مانده و چک‌های باز مشتری دیده می‌شود؟
- برای فروش صادراتی، مدرک خروج از مبادی رسمی نگهداری می‌شود؟
منابع مستقیم
- قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان با اصلاحات تیر ۱۴۰۴؛ مواد ۱، ۲ و ۲۲ اختبار؛ متن قانون
- ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده؛ فهرست کالاها و خدمات معاف کتابخانه حسابدانان
- احکام مالیاتی ۱۴۰۵؛ نرخ ده درصدی مالیات بر ارزش افزوده (خرداد ۱۴۰۵) سرای حسابدار
- ماده ۱۰ قانون مالیات بر ارزش افزوده؛ معافیت صادرات از مبادی رسمی و استرداد مالیات خرید همراه یار مالیاتی
- استاندارد بین‌المللی حسابداری شماره ۲، موجودی‌ها؛ اقل بهای تمام‌شده و خالص ارزش فروش و روش‌های تعیین بها بنیاد IFRS
- استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی شماره ۱۵، درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان؛ شناسایی درآمد با انتقال کنترل بنیاد IFRS
- اثر استاندارد حسابداری ۴۳ «درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان»؛ لازم‌الاجرا از فروردین ۱۴۰۴ دنیای اقتصاد
- فهرست قابلیت‌های فعال ژرف‌بان؛ فروش، حسابداری انبار و سامانه مؤدیان ژرف‌بان
- نقشه راه ژرف‌بان؛ صندوق فروش، سخت‌افزار فروشگاهی و ویژگی‌های کالا ژرف‌بان
تحلیل‌های مرتبط
مطالب هم‌موضوع که همین تصمیم را از زاویهٔ دیگری کامل می‌کنند.
مغایرت‌گیری موجودی انبار؛ از شمارش تا اصلاح ریشه‌ای اختلاف
اختلاف انبار یک عدد برای تعدیل نیست؛ نشانه‌ای است که باید بین مقدار، مالکیت، واحد سنجش، زمان ثبت، وضعیت کالا و بهای آن تفکیک و ریشه‌یابی شود.
خواندن گزارش
حسابداری شرکت‌های دارویی و داروخانه؛ موجودی، انقضا، بیمه و مالیات
حسابداری دارو سه ویژگی دارد که در کسب‌وکارهای دیگر کمتر هم‌زمان پیدا می‌شود: کالا از ارزش افزوده معاف است، قیمت را سامانه رسمی تعیین می‌کند و تاریخ انقضا می‌تواند ارزش موجودی را به صفر برساند. این راهنما ثبت‌ها و کنترل‌های تولیدکننده، پخش و داروخانه را کنار هم می‌گذارد و می‌گوید نرم‌افزار امروز کجا کمک می‌کند و کجا نه.
خواندن گزارش
نرم‌افزار حسابداری عینک فروشی؛ فریم و عدسی، سفارش آزمایشگاه، بیمه و مالیات
عینک فروشی نیمی فروشگاه است و نیمی کارگاه سفارشی: فریم از قفسه فروخته می‌شود، عدسی طبق نسخه به آزمایشگاه سفارش داده می‌شود و تحویل چند روز بعد است. نرم‌افزار حسابداری این صنف باید پیش‌دریافت، بهای عدسی سفارشی، سهم بیمه‌گر و صورتحساب الکترونیکی را درست از هم جدا کند.
خواندن گزارش
نرم‌افزار حسابداری صنایع دستی؛ قطعه یکتا، کارمزد استادکار و معافیت مالیاتی
کارگاه و فروشگاه صنایع دستی با قطعه‌هایی کار می‌کند که هر کدام بهای خودش را دارند، استادکاری که اغلب کارمزدی کار می‌کند و فروشی که بخشی از آن امانی در نمایشگاه و گالری است. معافیت مالیاتی هم شرط دارد. این راهنما می‌گوید نرم‌افزار باید کدام کارها را انجام دهد و ژرف‌بان امروز کدام را پوشش می‌دهد.
خواندن گزارش
نرم‌افزار حسابداری پوشاک و مانتوفروشی؛ سایز و رنگ، کالای امانی، حراج و مالیات
مانتوفروشی با یک مدل در چند سایز و رنگ، کالای امانی تولیدی‌ها، تعویض سایز و حراج آخر فصل کار می‌کند. نرم‌افزار حسابداری باید این‌ها را به موجودی، بهای تمام‌شده و صورتحساب الکترونیکی وصل کند و مرز امروز ژرف‌بان هم باید پیش از خرید روشن باشد.
خواندن گزارش
ارزیابی موجودی کالا در پایان سال؛ اقل بهای تمام‌شده و خالص ارزش فروش
روش قیمت‌گذاری، مثل میانگین موزون یا اولین صادره از اولین وارده، بهای موجودی را می‌سازد؛ ارزیابی پایان سال می‌پرسد آیا همین بها هنوز از فروش برمی‌گردد. استاندارد حسابداری ۸ جواب را در قاعده اقل بهای تمام‌شده و خالص ارزش فروش، مقایسه قلم‌به‌قلم و ثبت کاهش ارزش در همان دوره گذاشته است.
خواندن گزارشخلاصه را سریع ببینید؛ گزارش کامل را با یک لمس باز کنید
هر پست با تصویر اختصاصی، دو دلیل اهمیت، یک اقدام مدیریتی، یک مورد قابل رصد و مسیر مستقیم به متن کامل و منابع منتشر می‌شود.