ژرف‌بان نرم‌افزار حسابداری عینک فروشی؛ فریم و عدسی، سفارش آزمایشگاه، بیمه و مالیات
عینک فروشی نیمی فروشگاه است و نیمی کارگاه سفارشی: فریم از قفسه فروخته می‌شود، عدسی طبق نسخه به آزمایشگاه سفارش داده می‌شود و تحویل چند روز بعد است. نرم‌افزار حسابداری این صنف باید پیش‌دریافت، بهای عدسی سفارشی، سهم بیمه‌گر و صورتحساب الکترونیکی را درست از هم جدا کند.
عینک فروشی از نرم‌افزار حسابداری چه می‌خواهد؟
پاسخ مستقیم: نرم‌افزاری که دو جریان را هم‌زمان ببیند. جریان اول فروش از قفسه است؛ فریم طبی، عینک آفتابی، لنز تماسی و محلول و لوازم جانبی که موجودی‌شان به تفکیک برند، مدل، رنگ و اندازه شمرده می‌شود. جریان دوم سفارش است؛ مشتری نسخه می‌آورد، فریم انتخاب می‌کند، بیعانه می‌دهد، عدسی به آزمایشگاه سفارش داده می‌شود و عینک چند روز بعد تحویل می‌شود. استاندارد بین‌المللی حسابداری شماره ۲ برای اقلام جایگزین‌پذیر میانگین موزون یا اولین صادره از اولین وارده را به کار می‌برد و برای اقلامی که جایگزین‌پذیر نیستند، شناسایی ویژه؛ عدسی تراش‌خورده برای چشم یک مشتری، نمونه روشن کالای غیرقابل‌جایگزین است. [۴]
این دو جریان باید در یک صورتحساب به هم برسند و همان صورتحساب از پایانه فروشگاهی صادر شود. ماده ۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان، در متن اصلاحی تیر ۱۴۰۴، خرده‌فروشی‌ها و واحدهای صنفی را که مستقیماً با مصرف‌کننده نهایی کار می‌کنند، علاوه بر عضویت در سامانه مؤدیان، به استفاده از پایانه فروشگاهی موظف کرده است. پایانه هم طبق ماده ۱ می‌تواند رایانه، کارت‌خوان، درگاه پرداخت یا هر وسیله‌ای باشد که به شبکه پرداخت و سامانه مؤدیان وصل است و صورتحساب الکترونیکی صادر می‌کند. [۱]
- کد کالای فریم و عینک آفتابی به تفکیک برند، مدل، رنگ و اندازه.
- ثبت سفارش عدسی با شماره سفارش، نام آزمایشگاه و بهای خرید همان سفارش.
- ثبت بیعانه به‌عنوان پیش‌دریافت و تسویه آن هنگام تحویل.
- تفکیک سهم بیمه‌گر از سهم مشتری، وقتی فروشگاه قرارداد مستقیم دارد.
- صدور صورتحساب الکترونیکی با شناسه کالای درست برای هر ردیف.
- محدود کردن دسترسی به اطلاعات نسخه بینایی مشتری.
ارزش افزوده و صورتحساب الکترونیکی در عینک فروشی
ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده در بند الف ردیف ۱۵، «انواع دارو و واکسن، لوازم مصرفی درمانی و لوازم توانبخشی» را معاف کرده و در بند ب ردیف ۱، خدمات درمانی، تشخیصی و پیشگیری را. اما واژه «عینک» یا «عدسی طبی» در این ماده نیامده است. پس اینکه عدسی طبی یا خدمت سنجش بینایی در یکی از این ردیف‌ها بگنجد، از خود متن قانون روشن نمی‌شود و باید با شناسه کالا و خدمت در سامانه مؤدیان و در صورت تردید با استعلام کتبی کنترل شود. فریم فشن، عینک آفتابی و لوازم جانبی در هیچ ردیفی از معافیت‌ها نیستند و نرخ عمومی ۱۴۰۵، یعنی ده درصد، را دارند. [۲] [۳]
این تردید طبقه‌بندی، هزینه واقعی دارد. اگر ردیفی معاف ثبت شود که مشمول بوده، مالیات آن از جیب فروشگاه پرداخت می‌شود و اگر برعکس، قیمت بی‌دلیل برای مشتری بالا می‌رود. در هر حال، معاف بودن یک ردیف، فروشگاه را از صدور صورتحساب الکترونیکی معاف نمی‌کند: ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی، عدم صدور صورتحساب الکترونیکی را با جریمه ده درصد مجموع فروش یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، هر کدام بیشتر باشد، روبه‌رو می‌کند و عدم استفاده از پایانه فروشگاهی هم همین جریمه را به‌علاوه محرومیت از معافیت‌ها و مشوق‌های همان سال دارد. [۱]
بیعانه سفارش عینک، زمان شناسایی درآمد و سهم بیمه
استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی شماره ۱۵ و استاندارد حسابداری ۴۳ ایران، که از اول فروردین ۱۴۰۴ لازم‌الاجرا شده، درآمد را با یک مدل پنج‌مرحله‌ای شناسایی می‌کنند: قرارداد با مشتری، تعهدهای متمایز در آن، مبلغ قرارداد، تخصیص مبلغ به تعهدها بر اساس قیمت فروش مستقل هر کدام، و شناسایی درآمد وقتی تعهد با انتقال کنترل کالا یا خدمت به مشتری ایفا شود. در سفارش عینک طبی، مشتری عینک را وقتی کنترل می‌کند که آن را تحویل بگیرد؛ پس بیعانه روز سفارش درآمد نیست و تا تحویل، بدهی فروشگاه به مشتری با عنوان پیش‌دریافت است. [۶] [۷]
اگر فروشگاه معاینه، فریم و عدسی را در یک بسته با یک قیمت می‌فروشد، همان مرحله چهارم مدل به کار می‌آید: مبلغ بسته باید به نسبت قیمت فروش مستقل هر جزء تقسیم شود تا درآمد هر جزء، و در صورت لزوم مالیات آن، درست ثبت شود. سهم بیمه تکمیلی هم، وقتی فروشگاه با بیمه‌گر قرارداد مستقیم دارد و بخشی از مبلغ را از بیمه‌گر می‌گیرد، درآمد جداگانه‌ای نیست؛ بخشی از همان مبلغ فروش است که به جای مشتری، از بیمه‌گر طلب می‌شود و باید تا وصول، در حساب جدای طلب از بیمه‌گر پیگیری شود. [۶]
موجودی فریم، عینک آفتابی و لنز؛ ارزش‌گذاری و کالای از مد افتاده
فریم و عینک آفتابی کالای مد هستند و ارزششان با فصل و سلیقه بالا و پایین می‌رود. استاندارد بین‌المللی حسابداری شماره ۲ موجودی را به اقل بهای تمام‌شده و خالص ارزش فروش اندازه می‌گیرد و خالص ارزش فروش را قیمت فروش برآوردی در روال عادی، منهای مخارج لازم برای فروش، تعریف می‌کند. استاندارد حسابداری شماره ۸ ایران هم بر همین پایه است. فریم‌های یک مدل، رنگ و اندازه جایگزین‌پذیرند و با میانگین موزون ارزش‌گذاری می‌شوند؛ اما مدلی که از مد افتاده و فقط با تخفیف سنگین فروش می‌رود، باید در پایان دوره با خالص ارزش فروش سنجیده شود و اختلاف، همان دوره هزینه شود. [۴] [۵]
لنز تماسی و محلول‌ها مسئله دیگری دارند: تاریخ انقضا. لنزی که تاریخش گذشته، فروختنی نیست و خالص ارزش فروشش عملاً صفر است؛ طبق همان استاندارد، کاهش ارزش و زیان موجودی در دوره وقوع هزینه می‌شود، نه وقتی کالا دور ریخته شد. پس عینک فروشی باید موجودی این اقلام را به تفکیک تاریخ انقضا ببیند و هر ماه اقلام نزدیک به انقضا را پیش از آنکه به زیان تبدیل شوند، در فروش اولویت دهد. این کنترل، بیشتر از هر گزارش مالی دیگری، جلوی زیان پنهان انبار عینک فروشی را می‌گیرد. [۴]
ثبت حسابداری و مثال عددی یک سفارش عینک طبی
فرض کنید مشتری در ۱۰ مهر ۱۴۰۵ عینک طبی سفارش می‌دهد: فریمی که فروشگاه ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال خریده و ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌فروشد، و عدسی سفارشی که آزمایشگاه ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال حساب می‌کند و فروشگاه ۱۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال می‌فروشد؛ جمع سفارش ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. مشتری نصف آن، یعنی ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال، را بیعانه می‌دهد. چون طبقه‌بندی ارزش افزوده عدسی باید جداگانه تأیید شود، عددهای این مثال بدون مالیات آمده‌اند. عینک در ۱۸ مهر تحویل می‌شود؛ ۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال را بیمه‌گری که با فروشگاه قرارداد مستقیم دارد بعداً می‌پردازد و مشتری ۵٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال باقی را نقد می‌دهد. [۶] [۷]
در این مثال، تا ۱۸ مهر هیچ درآمدی ثبت نمی‌شود؛ بیعانه پیش‌دریافت است و فاکتور آزمایشگاه به‌عنوان بهای سفارش همان مشتری نگه داشته می‌شود، نه هزینه دوره. روز تحویل، کل ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال درآمد و ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال بهای تمام‌شده شناسایی می‌شود و سود ناخالص این سفارش ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است. اگر مشتری پیش از تحویل سفارش را لغو کند، بیعانه طبق شرایط سفارش مسترد یا تسویه می‌شود و بهای عدسی سفارشی، که برای فرد دیگری قابل‌فروش نیست، به خالص ارزش فروشش، که احتمالاً نزدیک صفر است، کاهش می‌یابد. [۶] [۴]
- دریافت بیعانه در ۱۰ مهر – بدهکار بانک ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال، بستانکار پیش‌دریافت از مشتریان ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال.
- فاکتور آزمایشگاه – بدهکار موجودی سفارش‌های در جریان ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، بستانکار حساب پرداختنی آزمایشگاه ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
- تحویل در ۱۸ مهر – بدهکار پیش‌دریافت از مشتریان ۱۳٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال، بدهکار طلب از بیمه‌گر ۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و بدهکار صندوق ۵٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار فروش ۲۷٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
- بهای تمام‌شده – بدهکار بهای تمام‌شده کالای فروش‌رفته ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار موجودی فریم ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و بستانکار موجودی سفارش‌های در جریان ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
ژرف‌بان امروز برای عینک فروشی چه دارد و چه ندارد؟
در ژرف‌بان امروز پیش‌فاکتور و فاکتور فروش با اقلام، تخفیف و مالیات صادر می‌شود، پرونده مشتری حساب تفصیلی خودش را دارد و برای هر فاکتور سند در همان دفتر می‌خورد. در ماژول فروش، که جداگانه فعال می‌شود، فیش، چک یا واریز بانکی به پیش‌فاکتور تخصیص داده می‌شود و تخصیص بیش از مبلغ آن ممکن نیست؛ مشتری هم می‌تواند با پیوند پیش‌فاکتور، آن را از موبایل بپذیرد و فیش واریز بفرستد. حسابداری انبار در بسته‌های حرفه‌ای و جامع، ارزش موجودی را به بهای میانگین می‌دهد و سود ناخالص هر فاکتور را گزارش می‌کند. [۸]
چیزهایی هم هست که عینک فروشی لازم دارد و ژرف‌بان امروز ندارد. ثبت نسخه بینایی و سابقه سنجش مشتری در ژرف‌بان نیست و مدیریت پرونده بازپرداخت بیمه‌گر هم قابلیت آماده‌ای ندارد. صندوق فروش و نقطه فروش، اتصال بارکدخوان و سخت‌افزار فروشگاهی، کاتالوگ کالا با ویژگی‌هایی مثل رنگ، اندازه و مدل، و ردگیری بچ و تاریخ انقضا در نقشه راه‌اند و امروز فعال نیستند. پس ژرف‌بان می‌تواند دفاتر، فاکتور، پیش‌دریافت و ارزش موجودی را نگه دارد، اما جای نرم‌افزار تخصصی ثبت نسخه یا صندوق پرتردد نیست. [۹]
اشتباه‌های رایج و چک‌لیست انتخاب نرم‌افزار عینک فروشی
رایج‌ترین اشتباه، ثبت بیعانه به‌عنوان فروش روز سفارش است که درآمد را جلو می‌اندازد و سفارش‌های تحویل‌نشده پایان سال را پنهان می‌کند. اشتباه دوم، هزینه کردن فاکتور آزمایشگاه در روز دریافت، به جای نگه داشتن آن به‌عنوان بهای همان سفارش. اشتباه سوم، معاف فرض کردن کل عینک بدون کنترل شناسه هر ردیف. و اشتباه چهارم، نگه داشتن نسخه بینایی مشتری در جایی که همه کارکنان و حتی حسابدار به آن دسترسی دارند. فهرست زیر را پیش از انتخاب نرم‌افزار با سناریوی واقعی فروشگاه امتحان کنید. [۶] [۲]
- بیعانه تا تحویل عینک در حساب پیش‌دریافت می‌ماند؟
- بهای عدسی سفارشی به همان سفارش وصل است و هنگام تحویل بهای تمام‌شده می‌شود؟
- فریم‌ها به تفکیک مدل، رنگ و اندازه موجودی جدا دارند؟
- طبقه‌بندی ارزش افزوده عدسی، فریم و خدمت سنجش با شناسه کالا کنترل شده است؟
- سهم بیمه‌گر در حساب جدای طلب ثبت و تا وصول پیگیری می‌شود؟
- صورتحساب الکترونیکی هر فروش از پایانه فروشگاهی صادر می‌شود؟
- دسترسی به اطلاعات نسخه مشتری محدود به افراد مجاز است؟
منابع مستقیم
- قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان با اصلاحات تیر ۱۴۰۴؛ مواد ۱، ۲ و ۲۲ اختبار؛ متن قانون
- ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده؛ فهرست کالاها و خدمات معاف کتابخانه حسابدانان
- احکام مالیاتی ۱۴۰۵؛ نرخ ده درصدی مالیات بر ارزش افزوده (خرداد ۱۴۰۵) سرای حسابدار
- استاندارد بین‌المللی حسابداری شماره ۲، موجودی‌ها؛ اقل بهای تمام‌شده و خالص ارزش فروش و روش‌های تعیین بها بنیاد IFRS
- استاندارد حسابداری شماره ۸ ایران، موجودی مواد و کالا؛ شرح و تطبیق با استاندارد بین‌المللی محاسبان
- استاندارد بین‌المللی گزارشگری مالی شماره ۱۵؛ مدل پنج‌مرحله‌ای و شناسایی درآمد با انتقال کنترل بنیاد IFRS
- استاندارد حسابداری ۴۳ ایران، درآمد عملیاتی حاصل از قرارداد با مشتریان؛ لازم‌الاجرا از فروردین ۱۴۰۴ دنیای اقتصاد
- فهرست قابلیت‌های فعال ژرف‌بان؛ فروش، حسابداری انبار و سامانه مؤدیان ژرف‌بان
- نقشه راه ژرف‌بان؛ صندوق فروش، سخت‌افزار فروشگاهی و ویژگی‌های کالا ژرف‌بان
تحلیل‌های مرتبط
مطالب هم‌موضوع که همین تصمیم را از زاویهٔ دیگری کامل می‌کنند.
انتخاب نرم‌افزار حسابداری برای ۴۶ صنف؛ از پت‌شاپ و پوشاک تا چاپخانه و ساختمان
نام صنف روی جعبه نرم‌افزار کافی نیست. انتخاب درست از تفاوت کالا، واحد سنجش، ردیابی، خدمت، پروژه، مرجوعی، اعتبار مشتری و اتصال‌های واقعی هر کسب‌وکار شروع می‌شود.
خواندن گزارش
نرم‌افزار حسابداری فرش فروشی؛ دستباف و ماشینی، فروش امانی، چک و مالیات
در فرش فروشی، هر تخته دستباف کالایی یکتاست با بهای خودش و از ارزش افزوده معاف است، در حالی که فرش ماشینی کالای تکراری و مشمول نرخ عمومی است. نرم‌افزار حسابداری این صنف باید این دو را جدا ارزش‌گذاری کند، فرش امانی را از موجودی خود فروشگاه جدا نگه دارد و فروش چکی را تا وصول دنبال کند.
خواندن گزارش
نرم‌افزار حسابداری فروشگاه کیف و کفش؛ سایز و رنگ، حراج فصلی و مالیات
در کیف و کفش، یک مدل در ده سایز و چند رنگ یعنی ده‌ها قلم کالا که هر کدام موجودی و فروش خودشان را دارند. نرم‌افزار حسابداری این صنف باید همین ریزدانگی را با پایانه فروشگاهی، صورتحساب الکترونیکی، حراج فصلی و ارزش‌گذاری کالای جامانده از فصل یکجا جمع کند. این راهنما معیارها، ثبت‌ها و یک مثال عددی را کنار هم می‌گذارد.
خواندن گزارش
حسابداری شرکت‌های دارویی و داروخانه؛ موجودی، انقضا، بیمه و مالیات
حسابداری دارو سه ویژگی دارد که در کسب‌وکارهای دیگر کمتر هم‌زمان پیدا می‌شود: کالا از ارزش افزوده معاف است، قیمت را سامانه رسمی تعیین می‌کند و تاریخ انقضا می‌تواند ارزش موجودی را به صفر برساند. این راهنما ثبت‌ها و کنترل‌های تولیدکننده، پخش و داروخانه را کنار هم می‌گذارد و می‌گوید نرم‌افزار امروز کجا کمک می‌کند و کجا نه.
خواندن گزارش
نرم‌افزار حسابداری مغازه چه امکاناتی باید داشته باشد؟ از پایانه فروشگاهی تا موجودی
مغازه‌ای که مستقیم به مصرف‌کننده می‌فروشد، طبق قانون پایانه‌های فروشگاهی باید هم عضو سامانه مؤدیان باشد و هم پایانه فروشگاهی داشته باشد. نرم‌افزار حسابداری مغازه پشت این پایانه می‌نشیند: موجودی، بهای تمام‌شده، تطبیق بانک و دفاتر. این راهنما می‌گوید چه چیزی لازم است و ژرف‌بان امروز کدام بخش را پوشش می‌دهد.
خواندن گزارش
نرم‌افزار حسابداری پوشاک و مانتوفروشی؛ سایز و رنگ، کالای امانی، حراج و مالیات
مانتوفروشی با یک مدل در چند سایز و رنگ، کالای امانی تولیدی‌ها، تعویض سایز و حراج آخر فصل کار می‌کند. نرم‌افزار حسابداری باید این‌ها را به موجودی، بهای تمام‌شده و صورتحساب الکترونیکی وصل کند و مرز امروز ژرف‌بان هم باید پیش از خرید روشن باشد.
خواندن گزارشخلاصه را سریع ببینید؛ گزارش کامل را با یک لمس باز کنید
هر پست با تصویر اختصاصی، دو دلیل اهمیت، یک اقدام مدیریتی، یک مورد قابل رصد و مسیر مستقیم به متن کامل و منابع منتشر می‌شود.