نرمافزار حسابداری مغازه چه امکاناتی باید داشته باشد؟ از پایانه فروشگاهی تا موجودی
مغازهای که مستقیم به مصرفکننده میفروشد، طبق قانون پایانههای فروشگاهی باید هم عضو سامانه مؤدیان باشد و هم پایانه فروشگاهی داشته باشد. نرمافزار حسابداری مغازه پشت این پایانه مینشیند: موجودی، بهای تمامشده، تطبیق بانک و دفاتر. این راهنما میگوید چه چیزی لازم است و ژرفبان امروز کدام بخش را پوشش میدهد.
نرمافزار حسابداری مغازه باید چه کاری انجام دهد؟
نرمافزار حسابداری مغازه باید چهار کار را بدون دوبارهکاری انجام دهد: هر فروش را با صورتحسابی ثبت کند که به سامانه مؤدیان میرسد، موجودی هر کالا و بهای تمامشده آن را نگه دارد، دریافتهای نقد و کارتخوان را با واریزی بانک تطبیق دهد و از همین ثبتها دفاتر، سود ناخالص و ارقام اظهارنامه را بسازد. نقطه شروع قانونی است: ماده ۲ قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان، با اصلاحیه ۸ تیر ۱۴۰۴، میگوید خردهفروشیها و واحدهای صنفی که مستقیماً با مصرفکننده نهایی ارتباط دارند، علاوه بر عضویت در سامانه مؤدیان موظف به استفاده از پایانه فروشگاهیاند. مؤدیانی که مستقیم به مصرفکننده نمیفروشند، به پایانه ملزم نیستند، اما همه صورتحسابهایشان را باید از طریق سامانه مؤدیان صادر کنند. [۱]
پس «نرمافزار حسابداری مغازه» در عمل دو لایه است. لایه جلوی پیشخوان، یعنی صندوق فروش یا همان پایانه فروشگاهی، فاکتور هر مشتری را میزند و به سامانه مؤدیان میفرستد. لایه پشتیبان، فروش روزانه را به سند تبدیل میکند، کالای خریدهشده را وارد انبار میکند، بهای فروش را حساب میکند و بانک را تطبیق میدهد. مغازه کوچک گاهی هر دو را از یک نرمافزار میخواهد و گاهی صندوق را از یک تأمینکننده و حسابداری را از دیگری؛ مهم این است که این دو لایه با هم بخوانند و فروشی دو بار یا اصلاً ثبت نشود. [۱] [۶]
الزامات قانونی ۱۴۰۵ که روی انتخاب نرمافزار اثر دارد
ماده ۲۲ همان قانون جریمهها را روشن کرده است. عدم صدور صورتحساب الکترونیکی، جریمهای معادل ۱۰ درصد فروش انجامشده بدون صورتحساب یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، هر کدام بیشتر، دارد. عدم عضویت در سامانه مؤدیان، عدم استفاده از پایانه فروشگاهی یا حافظه مالیاتی، یا استفاده از حافظه مالیاتی دیگران هم ۱۰ درصد فروش انجامشده از آن طرق یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال جریمه دارد، بهعلاوه محرومیت از معافیتها، نرخ صفر و مشوقهای مالیاتی همان سال مالی. اعلام نکردن حسابهای بانکیای که گردش مغازه از آنها میگذرد، همین جریمه و محرومیت را دارد و تحویل ندادن صورتحساب چاپی به خریدار یا حذف و مخدوش کردن آن، ۲ درصد مبلغ صورتحساب یا ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. [۱]
ماده ۶ هم سقفی برای صورتحسابها گذاشته است: جمع صورتحسابهای الکترونیکی هر مؤدی در هر دوره مالیاتی نمیتواند از پنج برابر فروش اظهارشده و مالیاتپرداخته او در دوره مشابه سال قبل بیشتر شود. اگر فروش سال قبل کمتر از معافیت سالانه ماده ۱۰۱ قانون مالیاتهای مستقیم بوده، یا مغازه تازهتأسیس است، پنج برابر همان معافیت ملاک است و صدور بیش از سقف به پرداخت ارزش افزوده یا ارائه تضمین منوط میشود. مغازهای که فروشش رشد سریع دارد، باید این سقف را از روی گزارش فروش نرمافزار ماه به ماه پایش کند. [۱]
برای مغازهای که مشمول مالیات بر ارزش افزوده است، نرخ عمومی در ۱۴۰۵ همان ۱۰ درصد سال قبل مانده است. این نرخ را از جمعبندی احکام مالیاتی بودجه ۱۴۰۵ در یک منبع ثانویه نقل میکنیم و متن رسمی بودجه را در دسترس نداشتیم. نرمافزار باید نرخ هر کالا را از شناسه کالا و خدمت همان کالا بگیرد، چون برخی کالاها معافاند یا نرخ دیگری دارند. [۳]
موجودی و بهای تمامشده کالا در مغازه
استاندارد حسابداری ۸ برای محاسبه بهای تمامشده موجودی فقط سه روش را مجاز میداند: شناسایی ویژه، اولین صادره از اولین وارده و میانگین موزون (بند ۲۹). روشهایی مثل اولین صادره از آخرین وارده و موجودی پایه را مناسب نمیداند، چون مبلغ موجودی را از سطح اخیر قیمتها جدا میکنند (بند ۳۰). برای مغازهای با تعداد زیادی کالای متنوع و سریعالگردش، بند ۳۳ «روش خردهفروشی» را هم میشناسد، یعنی ارزیابی موجودی بر اساس قیمت فروش منهای درصد معمول سود ناخالص؛ اما طبق بند ۳۱ فقط وقتی قابل استفاده است که نتیجه آن همواره تقریباً با نتیجه سه روش مجاز یکی باشد. [۲]
بهای خرید هر کالا هم فقط مبلغ فاکتور نیست. بند ۷ استاندارد ۸ هزینه حمل و عوارض مستقیم خرید را جزء بهای خرید میداند و تخفیف تجاری را از آن کم میکند. پس نرمافزار مغازه باید هنگام ورود کالا، کرایه حمل را روی همان اقلام سرشکن کند و تخفیف فروشنده عمده را از بها کم کند؛ وگرنه سود ناخالص هر کالا اشتباه درمیآید. شمارش دورهای قفسهها و مقایسه با کاردکس، تنها راه دیدن کسری و ضایعات است. [۲]
برای بیشتر مغازهها انتخاب عملی بین میانگین موزون و اولین صادره از اولین وارده است. بند ۲۴ استاندارد ۸ میانگین موزون را تقسیم مجموع بهای واحدهای موجود بر تعداد آنها میداند و میگوید میتوان آن را دائمی، یعنی میانگین موزون متحرک که با هر خرید دوباره حساب میشود، یا ادواری محاسبه کرد. در بازاری که قیمت خرید مدام بالا میرود، میانگین متحرک بهای فروش را به قیمت روز نزدیکتر نگه میدارد و اولین صادره از اولین وارده بهای فروش را کمتر و سود ناخالص را بیشتر نشان میدهد. هر روشی را انتخاب کردید، برای کالاهای همنوع ثابت نگه دارید تا سود ماهها با هم قابل مقایسه بماند. [۲]
مثال عددی؛ یک روز فروش یک لوازمالتحریر فروشی
یک لوازمالتحریر فروشی مشمول ارزش افزوده در یک روز مهر ۱۴۰۵، ۴۶ صورتحساب از پایانه فروشگاهی صادر میکند. جمع فروش بدون مالیات ۳۸٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال و ارزش افزوده ۱۰ درصد ۳٬۸۵۰٬۰۰۰ ریال است، پس مشتریان ۴۲٬۳۵۰٬۰۰۰ ریال پرداختهاند: ۳۱٬۲۰۰٬۰۰۰ ریال با کارتخوان و ۱۱٬۱۵۰٬۰۰۰ ریال نقد. بهای تمامشده کالاهای فروختهشده به روش میانگین موزون ۲۶٬۹۵۰٬۰۰۰ ریال است، پس سود ناخالص روز ۱۱٬۵۵۰٬۰۰۰ ریال، معادل ۳۰ درصد فروش، میشود. در این مثال فرض میکنیم مبلغ کارتخوان روز کاری بعد به حساب بانکی مینشیند و تا آن موقع در حساب واسط میماند. [۳] [۲]
کنترل اصلی این روز سه تطبیق است: جمع صورتحسابهای پایانه با جمع سند فروش، واریزی کارتخوان روز بعد با مانده حساب واسط، و نقد شمردهشده در بستن صندوق با فروش نقدی ثبتشده. چون ماده ۲۲ برای اعلام نکردن حسابهای بانکی گردش مغازه جریمه گذاشته، حسابی که کارتخوان به آن واریز میکند باید همان حساب اعلامشده به سازمان امور مالیاتی و همان حسابی باشد که در نرمافزار تطبیق داده میشود. کسری یا اضافی صندوق را هم جداگانه ثبت کنید، نه اینکه در فروش روز گم شود. [۱]
- بدهکار وجوه کارتخوان در راه ۳۱٬۲۰۰٬۰۰۰ ریال و صندوق ۱۱٬۱۵۰٬۰۰۰ ریال.
- بستانکار فروش کالا ۳۸٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال و مالیات بر ارزش افزوده پرداختنی ۳٬۸۵۰٬۰۰۰ ریال.
- بدهکار بهای تمامشده کالای فروشرفته ۲۶٬۹۵۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار موجودی کالا ۲۶٬۹۵۰٬۰۰۰ ریال.
- روز بعد: بدهکار بانک ۳۱٬۲۰۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار وجوه کارتخوان در راه ۳۱٬۲۰۰٬۰۰۰ ریال.
ژرفبان امروز برای مغازه چه دارد و چه ندارد؟
قابلیتهای فعال ژرفبان برای بخش پشتیبان مغازه اینهاست: پیشفاکتور و فاکتور فروش با مقدار، نرخ، تخفیف و مالیات و صدور سند همان فاکتور در دفتر؛ قبض و حواله انبار با گردش تأیید و کاردکس هر کالا در هر انبار؛ حسابداری انبار در بستههای مالی حرفهای و جامع که ارزش موجودی را به بهای میانگین میدهد، با حساب موجودی کالا تطبیق میکند و سود ناخالص هر فاکتور را نشان میدهد؛ مغایرتگیری بانکی با پیشنهاد سند برای هر تراکنش؛ و صف ارسال فاکتور فروش که ایرادهای هر فاکتور را پیش از گرفتن شماره مالیاتی یکجا نشان میدهد. [۴]
مرز امروز هم روشن است. صندوق فروش و نقطه فروش با شیفت و تسویه چند روش پرداخت، اتصال سختافزار فروشگاهی مثل کارتخوان، بارکدخوان، ترازو و چاپگر رسید، و کاتالوگ با رنگ، اندازه، مدل و بارکد برای گونههای یک کالا در نقشه راه ژرفبان هستند و فعال نیستند. تطبیق تخصصی تراکنشهای صندوق و کارتخوان با واریزیها هم در نقشه راه خردهفروشی است، هرچند مغایرتگیری عمومی بانک فعال است. پس مغازهای که امروز ژرفبان را انتخاب میکند، فروش پشت پیشخوان را با پایانه فروشگاهی خودش انجام میدهد و حسابداری، انبار، بهای تمامشده و صورتحسابهای مؤدیان را در ژرفبان نگه میدارد. [۵] [۶]
اشتباهات رایج و چکلیست انتخاب نرمافزار حسابداری مغازه
دو اشتباه رایج از هم دورند و هر دو گران تمام میشوند. اولی خرید یک صندوق فروش بدون حسابداری است که فقط فاکتور میزند؛ موجودی و بهای تمامشده در آن ثبت نمیشود و آخر سال سود را از روی حدس اظهار میکنید. دومی یک نرمافزار حسابداری بدون پایانه فروشگاهی است که فروش روز را از روی برگه دستی ثبت میکند و همان جریمههای ماده ۲۲ را به همراه دارد. اشتباه سوم، قاطی کردن برداشت شخصی مالک از صندوق با هزینه مغازه است که هم سود را کم نشان میدهد و هم کسری صندوق را پنهان میکند. [۱] [۲]
پیش از خرید یا تمدید نرمافزار، این پرسشها را با داده یک ماه واقعی مغازه خودتان امتحان کنید، نه با داده نمایشی فروشنده. [۱] [۲]
- فروش پیشخوان از پایانه فروشگاهی ثبت و صورتحسابش به سامانه مؤدیان فرستاده میشود؟
- فروش روزانه بدون ورود دوباره به سند حسابداری میرسد؟
- بهای تمامشده به یکی از سه روش مجاز استاندارد ۸ حساب میشود و کرایه حمل در بها مینشیند؟
- واریزی کارتخوان و درگاه با فروش ثبتشده تطبیق داده میشود و حسابهای بانکی اعلامشده همانهاست؟
- گزارش فروش هر دوره با سقف پنجبرابری ماده ۶ مقایسه میشود؟
- شمارش دورهای قفسهها با کاردکس مقایسه و کسری ثبت میشود؟
- برداشت شخصی مالک از صندوق جدا از هزینههای مغازه ثبت میشود؟
منابع مستقیم
- قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان با اصلاحات ۱۴۰۲ و ۱۴۰۴؛ مواد ۲، ۶ و ۲۲ اختبار؛ بازنشر متن قانون
- استاندارد حسابداری ۸، حسابداری موجودی مواد و کالا؛ بندهای ۷، ۲۴ و ۲۹ تا ۳۳ سازمان حسابرسی؛ متن رسمی استاندارد
- احکام مالیاتی بودجه ۱۴۰۵؛ نرخ ۱۰ درصدی مالیات بر ارزش افزوده (منبع ثانویه، ۱۳ خرداد ۱۴۰۵) سرای حسابدار
- فهرست قابلیتهای فعال ژرفبان؛ فروش و فاکتور، انبار، حسابداری انبار، چک و بانک و سامانه مؤدیان ژرفبان
- نقشه راه ژرفبان؛ صندوق فروش، سختافزار فروشگاهی و کاتالوگ و ویژگیهای کالا ژرفبان
- راهکار ژرفبان برای خردهفروشی؛ قابلیتهای فعال، نقشه راه و پرسشهای متداول ژرفبان
تحلیلهای مرتبط
مطالب همموضوع که همین تصمیم را از زاویهٔ دیگری کامل میکنند.
نرمافزار حسابداری پوشاک و مانتوفروشی؛ سایز و رنگ، کالای امانی، حراج و مالیات
مانتوفروشی با یک مدل در چند سایز و رنگ، کالای امانی تولیدیها، تعویض سایز و حراج آخر فصل کار میکند. نرمافزار حسابداری باید اینها را به موجودی، بهای تمامشده و صورتحساب الکترونیکی وصل کند و مرز امروز ژرفبان هم باید پیش از خرید روشن باشد.
خواندن گزارش
صندوقدار فروشگاه کیست؟ وظایف، کسری صندوق و کنترل بستن شیفت
صندوقدار فروشگاه کسی است که در نقطه فروش، فروش را ثبت میکند، وجه نقد، کارت یا انتقال را میگیرد، رسید میدهد و صندوق را با شمارش تحویل میدهد. کسری صندوق طبق ماده ۴۵ قانون کار خودبهخود از مزد او کم نمیشود و حذف صورتحساب جریمه دارد.
خواندن گزارش
کدینگ حسابداری فروشگاهی؛ نمونه سرفصل حسابها، ثبت فروش و ارزش افزوده
کدینگ حسابداری فروشگاهی، درخت حسابهای کل، معین و تفصیلی است که فروش نقدی و کارتی، موجودی کالا، برگشت، ارزش افزوده و هزینههای فروشگاه را جدا نگه میدارد. کد کالا جزء این درخت نیست و کدینگ انبار جداگانهای دارد که فقط از طریق حساب موجودی به دفتر کل وصل میشود.
خواندن گزارش
مالیات کارتخوان ۱۴۰۵؛ از اتصال پرونده تا دفاع گردش حساب
کارتخوان «مالیات جداگانه» تولید نمیکند؛ اما شناسه پایانه، حساب متصل، صورتحساب و گردش وجه را در یک زنجیره داده قرار میدهد. کنترل درست باید فروش را از قرض، انتقال، ودیعه، برگشت و تسویه تفکیک کند.
خواندن گزارش
نرمافزار حسابداری فروشگاه کیف و کفش؛ سایز و رنگ، حراج فصلی و مالیات
در کیف و کفش، یک مدل در ده سایز و چند رنگ یعنی دهها قلم کالا که هر کدام موجودی و فروش خودشان را دارند. نرمافزار حسابداری این صنف باید همین ریزدانگی را با پایانه فروشگاهی، صورتحساب الکترونیکی، حراج فصلی و ارزشگذاری کالای جامانده از فصل یکجا جمع کند. این راهنما معیارها، ثبتها و یک مثال عددی را کنار هم میگذارد.
خواندن گزارش
نرمافزار حسابداری فروشگاه لوازم ورزشی؛ تنوع کالا، فروش فصلی و سفارش باشگاهها
فروشگاه لوازم ورزشی هم خردهفروش است و هم گاهی تأمینکننده باشگاهها و مدارس. نرمافزار حسابداری آن باید موجودی پرتنوع و فصلی را با بهای درست نگه دارد، فروش به مصرفکننده و فروش به باشگاه را هر کدام از مسیر قانونی خودش در سامانه مؤدیان ثبت کند و کالای پایان فصل را پیش از بستن سال ارزیابی کند.
خواندن گزارشخلاصه را سریع ببینید؛ گزارش کامل را با یک لمس باز کنید
هر پست با تصویر اختصاصی، دو دلیل اهمیت، یک اقدام مدیریتی، یک مورد قابل رصد و مسیر مستقیم به متن کامل و منابع منتشر میشود.