پرتال تامین اجتماعی (es.tamin.ir)؛ خدمات بیمه‌شده و کارفرما، ورود و مهلت‌ها

پرتال تامین اجتماعی کدام نشانی است و ورود به آن چطور انجام می‌شود؟

پرتال خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی در نشانی eservices.tamin.ir قرار دارد که در راهنماها es.tamin هم نامیده می‌شود؛ ایرانیان خارج از کشور از نشانی ex-eservices.tamin.ir استفاده می‌کنند. راهنمای به‌روزشده شهریور ۱۴۰۵ یادآوری می‌کند که فیلترشکن یا VPN می‌تواند دسترسی را مختل کند و پیش از ورود باید خاموش شود. ثبت‌نام اشخاص حقیقی با انتخاب «اشخاص حقیقی» و وارد کردن کد ملی و شماره تلفن همراهی شروع می‌شود که به نام خود فرد است؛ سپس مشخصات هویتی مطابق شناسنامه، ایمیل و گذرواژه ثبت می‌شود و پیامک تأیید، حساب را فعال می‌کند. ^[۱]

برای ورود، نام کاربری کد ملی و گذرواژه همان رمزی است که هنگام ثبت‌نام تعیین شده؛ طبق همان راهنما، گذرواژه باید با حرف شروع شود، دست‌کم ۸ نویسه داشته باشد، ترکیبی از حروف بزرگ و کوچک لاتین و رقم باشد و کد ملی را در خود نداشته باشد. راه دیگر ورود بدون گذرواژه از درگاه دولت من و انتخاب سازمان تأمین اجتماعی است و برای بازیابی گذرواژه فراموش‌شده هم نشانی profile.tamin.ir با کد ملی و کد پیامکی به کار می‌رود. برای حساب‌های کارفرمایی شرکت، گذرواژه را به یک نفر محدود نکنید و فهرست کسانی را که به آن دسترسی دارند در واحد مالی نگه دارید. ^[۱]

نقشه خدمات بیمه‌شدگان و مستمری‌بگیران

بخش بیمه‌شدگان پرتال همان جایی است که کارکنان هر شرکت سوابق خود را می‌بینند. طبق راهنمای منتشرشده، خدمات اصلی این بخش مشاهده سوابق بیمه، دریافت فیش و پرداخت حق بیمه اختیاری و مشاغل آزاد از مسیر «منوی بیمه شدگان»، «بیمه شدگان خاص/ بیمه فراگیر خانواده ایرانی» و «پرداخت حق بیمه اختیاری»، نسخه‌های الکترونیک از مسیر «بیمه شدگان»، «خدمات سلامت الکترونیک» و «نسخ الکترونیک من»، استعلام افراد تحت تکفل، وضعیت غرامت دستمزد ایام بیماری، بارداری و بیمه بیکاری، و مفاصاحساب بیمه است. مستمری‌بگیران هم فیش حقوقی خود را از «منوی مستمری بگیران» و «فیش حقوقی مستمری بگیران» می‌گیرند. ^[۱]

برای واحد مالی، این بخش اهمیت غیرمستقیم دارد. آنچه کارمند در سوابقش می‌بیند از لیست‌هایی می‌آید که کارفرما طبق ماده ۳۹ قانون تأمین اجتماعی هر ماه ارسال کرده و حق بیمه‌اش را تا آخرین روز ماه بعد پرداخته است. اگر روزهای کارکرد یا دستمزد در لیست اشتباه باشد، کارمند آن را در پرتال می‌بیند و پرسش یا اعتراضش به واحد مالی برمی‌گردد. پس هر بار که لیست ماه ارسال می‌شود، نسخه تأییدشده و رسید پرداخت را در پرونده ماه نگه دارید تا پاسخ هر پرسش سابقه‌ای از دفاتر داشته باشد. ^[۲]

خدمات کارفرمایان؛ لیست، حق بیمه، مفاصاحساب و بازرسی دفاتر

در بخش کارفرمایان، راهنماها ارسال لیست بیمه، نام‌نویسی غیرحضوری کارمند توسط کارفرما، درخواست مفاصاحساب و مشاهده عنوان‌های شغلی را خدمات اصلی می‌شمارند. مبنای قانونی لیست ماهانه ماده ۳۹ است: کارفرما مکلف است حق بیمه هر ماه را حداکثر تا آخرین روز ماه بعد به سازمان بپردازد و صورت مزد را به ترتیبی که آیین‌نامه مربوط تعیین کرده ارسال کند. سازمان گاهی این مهلت را تمدید می‌کند؛ برای نمونه، روابط عمومی سازمان در ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ اعلام کرد مهلت دریافت لیست و حق بیمه تیر ۱۴۰۵ تا ساعت ۲۴ یکشنبه ۱ شهریور، بدون جریمه دیرکرد، تمدید شده و شعب و کارگزاری‌ها تا ساعت ۱۹ همان روز باز هستند. ^{[۱] [۲] [۷]}

دو خدمت کم‌دیده‌تر بخش کارفرمایان هم در کار ماهانه حسابدار اثر دارند. نام‌نویسی غیرحضوری کارمند تازه به کارفرما اجازه می‌دهد بیمه‌شده جدید را بدون مراجعه به شعبه به سازمان معرفی کند، و تا این کار انجام نشده، ردیف آن کارمند در لیست ماه با مشکل روبه‌رو می‌شود. مشاهده عنوان‌های شغلی هم جدولی را نشان می‌دهد که عنوان شغل هر نفر در لیست باید از آن انتخاب شود؛ عنوانی که امروز در لیست می‌نشیند، فردا جزو سوابق کارمند است و اصلاحش پس از ماه‌ها سخت‌تر از انتخاب درست در روز اول است. ^{[۱] [۲]}

مفاصاحساب به دو ماده گره خورده است. طبق ماده ۳۸ قانون تأمین اجتماعی، در کارهایی که به پیمانکار سپرده می‌شود، پرداخت ۵ درصد بهای کل کار مقاطعه‌کار از طرف کارفرما به ارائه مفاصاحساب سازمان موکول است و اگر کارفرما آخرین قسط را بدون آن بپردازد، خودش مسئول حق بیمه و خسارات مربوط است و می‌تواند آن را از پیمانکار مطالبه کند. برای حسابدار کارفرما یعنی ۵ درصد نگهداشت باید در حسابی جدا بماند و آزادسازی آن فقط با مفاصاحسابی انجام شود که از پرتال یا شعبه دریافت شده است. ^[۴]

تازه‌ترین تغییر به بازرسی دفاتر مربوط است. ماده ۴۷ قانون کارفرما را مکلف می‌کند صورت مزد و حقوق و مزایای بیمه‌شدگان و دفاتر و مدارک لازم را در اختیار بازرسان سازمان بگذارد و نتیجه بازرسی حداکثر ظرف یک ماه به کارفرما اعلام می‌شود. طبق اطلاعیه روابط عمومی سازمان که خبرگزاری مهر در ۲۸ مرداد ۱۴۰۵ منتشر کرد، از ۱ شهریور ۱۴۰۵ همه تعاملات این ماده به‌صورت الکترونیکی انجام می‌شود و کارفرمایان مشمول باید از مسیر «منوی کارفرمایان»، «بازرسی دفاتر قانونی» و «سامانه دریافت الکترونیک اطلاعات دفاتر (خوداظهاری کارفرمایان)» اطلاعات را تکمیل و مستندات را در مهلتی که سازمان اعلام می‌کند بارگذاری کنند. ^{[۵] [۸]}

مثال عددی؛ لیست مهر ۱۴۰۵ و نگهداشت ۵ درصد پیمانکار

فرض کنید مزد مشمول بیمه ۱۲ کارگر یک شرکت در مهر ۱۴۰۵ جمعاً ۲٬۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است. طبق ماده ۲۸ و تبصره ۱ آن، ۷ درصد مزد، یعنی ۱۶۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، سهم بیمه‌شده است و ۲۰ درصد، یعنی ۴۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، سهم کارفرما؛ ماده ۵ قانون بیمه بیکاری هم ۳ درصد، یعنی ۷۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، را بر عهده کارفرما گذاشته است. جمع پرداختی شرکت به سازمان ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال است که طبق ماده ۳۹ حداکثر تا ۳۰ آبان ۱۴۰۵ باید پرداخت شود؛ ۳ درصد سهم دولت در ماده ۲۸ از جیب شرکت نمی‌رود. ^{[۳] [۶] [۲]}

همین شرکت پیمانکاری را برای کاری به مبلغ کل ۹٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال به کار گرفته است. طبق ماده ۳۸، پرداخت ۵ درصد بهای کل کار، یعنی ۴۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، به ارائه مفاصاحساب موکول است. اگر حسابداری این مبلغ را از اقساط کسر نکند و آخرین قسط را بدون مفاصاحساب بپردازد، سازمان می‌تواند حق بیمه کار را از کارفرما مطالبه کند و شرکت برای پس گرفتن آن باید سراغ پیمانکار برود؛ یعنی ریسک نکول پیمانکار به ترازنامه کارفرما منتقل می‌شود. ^[۴]

• ثبت حقوق مهر (بخش بیمه): بدهکار هزینه حقوق و دستمزد؛ بستانکار حق بیمه پرداختنی سهم کارکنان ۱۶۸٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و حقوق پرداختنی به مابه‌التفاوت.
• ثبت سهم کارفرما: بدهکار هزینه بیمه سهم کارفرما ۵۵۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار حق بیمه پرداختنی ۵۵۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال (۴۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ سهم کارفرما و ۷۲٬۰۰۰٬۰۰۰ بیمه بیکاری).
• پرداخت تا ۳۰ آبان: بدهکار حق بیمه پرداختنی ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ بستانکار بانک ۷۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
• نگهداشت پیمانکار: هنگام پرداخت اقساط، بدهکار حساب پیمانکار و بستانکار سپرده بیمه ماده ۳۸ پیمانکاران تا سقف ۴۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ آزادسازی فقط پس از دریافت مفاصاحساب.

خطاهای رایج در کار با پرتال تامین اجتماعی

خطای اول، یکی گرفتن ارسال لیست با پرداخت حق بیمه است؛ ماده ۳۹ هر دو را می‌خواهد و لیستی که ارسال شده ولی پرداختش مانده، تکلیف را کامل نکرده است. خطای دوم، تکیه به تمدید است؛ تمدید تیر ۱۴۰۵ با اطلاعیه‌ای جدا و برای همان ماه آمد و قاعده دائمی نیست. خطای سوم، بی‌توجهی به سامانه تازه بازرسی دفاتر است که از ۱ شهریور ۱۴۰۵ تنها مسیر تعامل ماده ۴۷ شده و مهلتش را سازمان اعلام می‌کند. خطای چهارم، دست‌به‌دست شدن گذرواژه حساب کارفرمایی میان کارکنان و مشاوران بیرونی است، در حالی که راهنماها ورود با کد ملی و گذرواژه شخصی یا درگاه دولت من را پیش‌بینی کرده‌اند. ^{[۲] [۷] [۸] [۱]}

چک‌لیست ماهانه کارفرما در پرتال

این فهرست را هر ماه پیش از پایان مهلت لیست قبلی اجرا کنید و نتیجه هر سطر را با رسید یا تصویر تاریخ‌دار در پرونده حقوق همان ماه نگه دارید. سطرها به مواد ۳۸، ۳۹ و ۴۷ قانون تأمین اجتماعی، اطلاعیه‌های ۱۴۰۵ سازمان درباره تمدید لیست و بازرسی الکترونیک دفاتر و راهنمای ورود به پرتال برمی‌گردند. ^{[۴] [۲] [۵] [۸] [۱]}

• لیست ماه قبل با سند حقوق یکی است و تا آخرین روز ماه جاری ارسال و پرداخت شده است؟
• سهم ۷ درصد کارکنان، ۲۰ درصد کارفرما و ۳ درصد بیمه بیکاری جدا محاسبه و ثبت شده‌اند؟
• کارکنان تازه از مسیر نام‌نویسی غیرحضوری یا شعبه بیمه شده‌اند و عنوان شغلی‌شان درست است؟
• ۵ درصد کار هر پیمانکار نگه داشته شده و آزادسازی فقط با مفاصاحساب انجام می‌شود؟
• اعلان‌های بخش بازرسی دفاتر قانونی بررسی و مستندات خواسته‌شده در مهلت بارگذاری شده‌اند؟
• دسترسی‌های حساب کارفرمایی مرور شده و گذرواژه کارکنان جداشده تغییر کرده است؟