قیمت سهم، قیمت اعمال، روز تا سررسید و نوسان را بدهید تا قیمت منصفانهٔ کال و پوت و یونانیهای هر دو را ببینید. اگر قیمت تابلو را هم بنویسید، نوسان ضمنی همان قرارداد را حساب میکنیم.
با تغییر قیمت سهم چه میشود؟
اختیار خرید (کال)
اختیار فروش (پوت)
جدول همین نمودار
قیمت سهم
کال
پوت
فرمول بلک شولز
قیمت تئوری از پنج ورودی ساخته میشود: قیمت سهم، قیمت اعمال، زمان تا سررسید، نرخ بدون ریسک و نوسان.
d₁ = [ln(S/K) + (r + σ²/2)·T] ÷ (σ·√T) و d₂ = d₁ − σ·√T. اینجا N تابع توزیع نرمال استاندارد است، T زمان تا سررسید به سال (روزهای تقویمی ÷ ۳۶۵)، r نرخ بدون ریسک پیوسته و σ نوسان سالانه.
N(d₂) را میشود اینطور خواند: احتمال اینکه اختیار خرید در سررسید در سود باشد، در دنیایی که همهٔ داراییها بازده بدون ریسک دارند. احتمال واقعی به بازده مورد انتظار سهم هم بستگی دارد.
دلتا در آپشن چیست
دلتا میگوید با یک ریال تغییر قیمت سهم، قیمت قرارداد چند ریال تغییر میکند.
فرمولΔ کال = N(d₁) ، Δ پوت = N(d₁) − ۱
دلتای کال بین صفر و یک است و دلتای پوت بین منفی یک و صفر. قرارداد بیتفاوت دلتایی نزدیک ۰٫۵ دارد و هرچه قرارداد بیشتر در سود برود، دلتایش به یک (یا منفی یک) نزدیکتر میشود.
دلتا را میشود به تعداد سهم هم خواند: قرارداد ۱۰۰۰ سهمی با دلتای ۰٫۴۵ مثل نگهداشتن ۴۵۰ سهم رفتار میکند. پوشش ریسک دلتا یعنی همین تعداد سهم را در جهت مخالف بگیرید.
گاما در آپشن چیست
گاما سرعت تغییر دلتاست، یعنی دلتا با یک ریال تغییر قیمت سهم چقدر جابهجا میشود.
گامای کال و پوت همقیمت یکی است. بزرگترین گاما مال قراردادهای بیتفاوت در روزهای آخر عمرشان است، و به همین دلیل قیمت این قراردادها نزدیک سررسید با هر حرکت سهم تند بالا و پایین میرود.
تتا در آپشن چیست
تتا کاهش ارزش زمانی قرارداد در یک روز تقویمی است، به شرطی که قیمت سهم و نوسان ثابت بمانند.
خریدار قرارداد هر روز به اندازهٔ تتا هزینه میدهد و فروشنده همین را به دست میآورد. تتا در هفتههای آخر شتاب میگیرد و قراردادی که ماهها آرام ارزش از دست داده، در چند روز آخر ارزش زمانیاش را تقریباً کامل میبازد.
وگا و رو در آپشن
وگا حساسیت قیمت به نوسان است و رو حساسیت آن به نرخ بدون ریسک.
وگا (ν)
تغییر قیمت قرارداد به ازای یک واحد درصد تغییر نوسان. قراردادهای بلندمدت و بیتفاوت بیشترین وگا را دارند.
رو (ρ)
تغییر قیمت قرارداد به ازای یک واحد درصد تغییر نرخ بدون ریسک. با نرخهای بالای ایران، در قراردادهای چندماهه اثرش دیده میشود.
اهرم (λ)
درصد تغییر قیمت قرارداد به ازای یک درصد تغییر قیمت سهم، یعنی Δ × S ÷ قیمت قرارداد.
نکتههای بازار اختیار ایران
قراردادها اروپاییاند، قیمتها ریالیاند و هر قرارداد معمولاً ۱۰۰۰ سهم است.
قیمتی که روی تابلو میبینید قیمت یک سهم از قرارداد است. برای ارزش یک قرارداد، آن را در اندازهٔ قرارداد ضرب کنید. ابزار هم همهٔ قیمتها را برای یک سهم نشان میدهد.
در قراردادهای عمیقاً در سود، قیمت تابلو گاهی از ارزش ذاتی هم کمتر است. در این حالت نوسان ضمنی معنا ندارد و ابزار بهجای عدد، همین را میگوید.
وقتی سهم پایه در صف خرید یا فروش قفل شده، قیمت آخرین معاملهٔ آن قیمت واقعی بازار نیست. در چنین روزهایی قیمت تئوری را با احتیاط بخوانید.
مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه
فرمولها و فرضها را در همین صفحه آوردهایم. این محاسبه برای سنجیدن و یادگرفتن است و پیشنهاد خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. پیش از ثبت سفارش، قیمت و مقررات روز را در سامانهٔ معاملاتی کارگزارتان ببینید.
جوابها قاعدهٔ کلی بورس را میگویند. کارگزار شما ممکن است سقف یا رویهٔ سختگیرانهتری داشته باشد.
مدل بلک شولز برای آپشنهای بورس تهران درست کار میکند؟
برای قیمتگذاری پایه بله. قراردادهای اختیار معامله در بورس تهران و فرابورس اروپاییاند و فقط در سررسید اعمال میشوند، یعنی همان حالتی که بلک شولز برایش ساخته شده است. اما مدل فرض میکند نوسان در تمام عمر قرارداد ثابت است و میشود هر لحظه خرید و فروش کرد. صف خرید و فروش، دامنهٔ نوسان روزانه و نقدشوندگی کم برخی نمادها این فرضها را در بازار ایران سست میکند.
نرخ بدون ریسک را چند درصد بگذارم؟
بازده تا سررسید اوراق خزانهٔ اسلامی (اخزا) با سررسید نزدیک به قرارداد، معیار رایج است. ما ۳۰ درصد را پیشفرض گذاشتهایم و ابزار آن را به نرخ پیوسته تبدیل میکند. اثر نرخ بر قراردادهای کوتاهمدت کم است و بر قراردادهای چندماهه و پرسود بیشتر.
نوسان را از کجا بیاورم؟
دو راه دارید. نوسان تاریخی را از قیمتهای گذشتهٔ سهم حساب کنید، یا نوسان ضمنی قراردادهای همسررسید را از قیمت بازارشان دربیاورید. اگر قیمت بازار قرارداد را در این فرم بنویسید، ابزار نوسان ضمنی همان قرارداد را هم نشان میدهد.
چرا قیمت تئوری با قیمت تابلو فرق دارد؟
قیمت تئوری با نوسانی که شما وارد کردهاید ساخته میشود و بازار با نوسان مورد انتظار خودش قیمت میدهد. اختلاف این دو معمولاً یعنی نوسان فرضشدهٔ شما با نوسان ضمنی بازار یکی نیست. عرضه و تقاضای کوتاهمدت، صف و فاصلهٔ زیاد سفارش خرید و فروش هم قیمت تابلو را از قیمت منصفانه دور میکند.
تتا در این ابزار برای چه دورهای است؟
برای یک روز تقویمی. تتای ۱۲− یعنی اگر قیمت سهم و نوسان ثابت بماند، قیمت تئوری قرارداد با گذشت یک روز حدود ۱۲ ریال کم میشود. نزدیک سررسید، تتای قراردادهای بیتفاوت بهسرعت بزرگ میشود.
دلتای ۰٫۴۵ برای یک قرارداد ۱۰۰۰ سهمی یعنی چه؟
یعنی ارزش هر قرارداد مثل ۴۵۰ سهم از دارایی پایه با قیمت سهم بالا و پایین میرود. اگر سهم ۱۰۰ ریال گران شود، ارزش هر قرارداد حدود ۴۵ هزار ریال بیشتر میشود. همین عدد مبنای پوشش ریسک دلتاست.
فاصله تا بلک شولز چیست؟
درصد اختلاف قیمت تابلوی قرارداد با قیمت تئوری بلک شولز است: (قیمت تابلو − قیمت تئوری) ÷ قیمت تئوری. اگر قیمت تابلو را در فرم بنویسید، ابزار همین عدد را نشان میدهد. عدد مثبت یعنی قرارداد بالاتر از قیمت مدل معامله میشود و برخی معاملهگران به آن «حباب» میگویند.
بلک شولز منفی یعنی چه؟
یعنی قیمت تابلو از قیمت تئوری کمتر است و فاصله تا بلک شولز عددی منفی شده. این لزوماً فرصت خرید نیست. شاید بازار نوسان کمتری از نوسان فرضشدهٔ شما انتظار دارد، یا قرارداد کممعامله است و قیمت آخرش کهنه شده.
مبالغ این ابزار ریال است یا تومان؟
ریال. قیمت سهم، قیمت اعمال و قیمت قراردادهای اختیار در بورس تهران به ریال اعلام و معامله میشوند و ابزار هم با همان واحد کار میکند تا عددها با تابلوی معاملات یکی باشند.