اختیار معامله و مقررات بورس

محاسبه وجه تضمین اختیار معامله

اگر اختیار خرید یا فروش می‌فروشید، کارگزار بخشی از حسابتان را به‌عنوان وجه تضمین بلوکه می‌کند. قیمت سهم، قیمت اعمال و قیمت قرارداد را بدهید تا عدد ماشین‌حساب بورس را با همهٔ مراحل گرد کردنش ببینید و بدانید سهم تا کجا می‌تواند برود تا اخطاریه نگیرید.

موقعیت فروش

مشخصات قرارداد

بازار
پر کردن فرم با یک قرارداد بورس یا فرابورسقیمت‌ها از TSETMC، همین حالا

ریال
ریال
ریال
قیمت سفارش فروش برای وجه تضمین اولیه، قیمت پایانی برای وجه تضمین لازم
سهم
معمولاً ۱٬۰۰۰، اما پس از افزایش سرمایه عوض می‌شود
قرارداد
روز
فقط برای تخمین قیمت قرارداد در نمودار و قیمت اخطاریه
ریال
حدود محاسبه

عدد هر قرارداد را مثل ماشین‌حساب بورس تهران حساب می‌کنیم. وثیقهٔ اضافه‌ای که کارگزار ممکن است بگیرد، کارمزد فروش و تخفیف اسپردها در این عدد نیست.

وجه تضمین لازم با تغییر قیمت سهم
  • وجه تضمین لازم
  • حداقل وجه تضمین (۷۰٪)
  • موجودی حساب
جدول همین نمودار
قیمت سهم پایهوجه تضمین لازم
ماده ۳۲ دستورالعمل اختیار معامله

وقتی وجه تضمین کم می‌آید

اخطاریه، مهلت جبران و بستن اجباری، به ترتیبی که در یک روز معاملاتی پیش می‌آیند.

  1. وجه تضمین لازم دوباره حساب می‌شود

    با قیمت پایانی سهم و قیمت پایانی قرارداد. اگر موجودی حسابتان از ۷۰ درصد این عدد کمتر باشد، اخطاریه در راه است.

  2. اخطاریهٔ افزایش وجه تضمین

    کارگزار به روشی که در قرارداد شما آمده خبر می‌دهد. تا وقتی اخطاریه باز است، موقعیت فروش تازه نمی‌توانید بگیرید.

  3. جبران تا ۱۰۰ درصد

    وجه تضمین را تا وجه تضمین لازم روز قبل بالا ببرید یا آن‌قدر موقعیت ببندید که کسری جبران شود. رساندنش به ۷۰ درصد کافی نیست.

  4. بستن اجباری

    اگر کسری جبران نشود، کارگزار خودش موقعیت‌های فروش شما را به اندازهٔ کسری می‌بندد و می‌تواند از مانده یا وثیقه‌های دیگرتان برداشت کند.

فرمول محاسبه وجه تضمین اختیار معامله

بورس تهران و فرابورس با یک فرمول و یک دسته ضریب کار می‌کنند. اتاق پایاپای ضریب‌ها را تعیین می‌کند و در آبان ۱۴۰۵ این‌هاست: A برابر ۲۰٪، B برابر ۱۰٪ و C برابر ۱۰٬۰۰۰ ریال.

فرمولV1 = ( ⌊ max(I1, I2) ÷ C ⌋ + 1 ) × C · V2 = P × size · Margin = V1 + V2

برای اختیار خرید L = max(K − St, ۰) × size، I1 = A × St × size − L و I2 = B × St × size. برای اختیار فروش L = max(St − K, ۰) × size، I1 همان است و I2 = B × K × size. اینجا St قیمت پایانی سهم پایه است، K آخرین قیمت اعمال اعلام‌شده (پس از تعدیل افزایش سرمایه)، size اندازهٔ قرارداد و P قیمت قرارداد.

یک مثال کامل: اختیار فروشی با قیمت اعمال ۸٬۰۰۰ ریال روی سهمی با قیمت ۹٬۹۹۹ ریال، قیمت قرارداد ۱۰۰ ریال و اندازهٔ ۱٬۰۰۰ سهم. پوت ۱٬۹۹۹ ریال در زیان است، پس L برابر ۱٬۹۹۹٬۰۰۰ و I1 برابر ۱٬۹۹۹٬۸۰۰ منهای ۱٬۹۹۹٬۰۰۰، یعنی ۸۰۰ ریال می‌شود. I2 برابر ۱۰٪ × ۸٬۰۰۰ × ۱٬۰۰۰ = ۸۰۰٬۰۰۰ ریال و بزرگ‌تر است. ۸۰۰٬۰۰۰ تقسیم بر ۱۰٬۰۰۰ می‌شود ۸۰، با یکی اضافه ۸۱، و V1 برابر ۸۱۰٬۰۰۰ ریال. با V2 = ۱۰۰ × ۱٬۰۰۰ = ۱۰۰٬۰۰۰ ریال، وجه تضمین هر قرارداد ۹۱۰٬۰۰۰ ریال است. ماشین‌حساب بورس تهران هم همین عدد را می‌دهد.

به گرد کردن دقت کنید. بورس عدد را بالا گرد نمی‌کند، جزء صحیح را برمی‌دارد و یکی اضافه می‌کند. پس وقتی max(I1, I2) خودش مضرب ۱۰٬۰۰۰ است، باز ۱۰٬۰۰۰ ریال به آن اضافه می‌شود. جدول‌های اکسلی که با ROUNDUP یا CEILING ساخته شده‌اند، در همین حالت ۱۰٬۰۰۰ ریال کمتر نشان می‌دهند.

وجه تضمین اولیه، لازم و حداقل

سه عدد با یک فرمول که در سه زمان به کار می‌آیند.

وجه تضمین اولیه
هنگام ثبت سفارش فروش گرفته می‌شود و P در آن قیمت سفارش فروش شماست. تا این مبلغ در حساب نباشد، سامانه سفارش فروش را نمی‌پذیرد.
وجه تضمین لازم
اتاق پایاپای هر روز پس از پایان معاملات، برای هر زیرگروه هم‌ماه و با خالص موقعیت شما در هر نماد، آن را با قیمت پایانی قرارداد دوباره حساب می‌کند.
حداقل وجه تضمین
۷۰ درصد وجه تضمین لازم. تا وقتی موجودی حسابتان بالای این عدد است، اخطاریه نمی‌گیرید.
نقد لازم پیش از فروش
تقریباً V1. وقتی قرارداد را می‌فروشید، قیمت آن به حسابتان واریز و بلوکه می‌شود و همان V2 را می‌پوشاند. پس باید V1 را به اضافهٔ کارمزد فروش از قبل داشته باشید.

بعضی ماشین‌حساب‌ها فقط V1 را وجه تضمین می‌نامند. عدد ماشین‌حساب بورس تهران و پیوست اطلاعیهٔ فرابورس V1 + V2 است. ما هر دو را جدا می‌نویسیم تا با هر سامانه‌ای تطبیقشان دهید.

وجه تضمین فروش اختیار خرید

کف وجه تضمین کال با قیمت سهم حساب می‌شود و کاورد کال وجه تضمین نقدی نمی‌خواهد.

ماشین‌حساب بورس تهران و راهنمای دی ۱۴۰۴ آن، I2 را در اختیار خرید B × St × size حساب می‌کنند، اما متن پیوست «ضوابط وجه تضمین» در نسخهٔ در دسترس دستورالعمل، برای هر دو نوع قرارداد B × K نوشته است. این فرق فقط در کال‌های خیلی در زیان دیده می‌شود. برای سهم ۹٬۹۹۹ ریالی و قیمت اعمال ۱۱٬۰۰۰ ریال با قیمت قرارداد ۱٬۵۰۰ ریال، ماشین‌حساب بورس ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ ریال می‌دهد و فرمول متن دستورالعمل ۲٬۶۱۰٬۰۰۰ ریال. ما عدد ماشین‌حساب بورس را حساب می‌کنیم و هر جا این دو فرق کنند، عدد دوم را زیر نتیجه می‌نویسیم.

اگر به اندازهٔ تعهدتان سهم پایه دارید و موقعیت را «فروش اختیار خرید پوشش‌داده‌شده» (کاورد کال) اعلام کنید، همان لحظه سهم‌ها در کد شما بلوکه می‌شوند و وجه تضمین نقدی نمی‌خواهید. برای آزاد کردن سهم‌ها پیش از بستن موقعیت، هم باید درخواست بدهید و هم وجه تضمین لازم را واریز کنید.

وجه تضمین اختیار فروش

پوت هرچه بیشتر در سود برود، وجه تضمین فروشنده‌اش با قیمت خود قرارداد بالا می‌رود.

در پوت، کف I2 همیشه ۱۰ درصد قیمت اعمال است. وقتی سهم زیر قیمت اعمال می‌رود، I1 کمی کوچک می‌شود چون ۲۰ درصد قیمت سهم کمتر شده، اما قیمت پوت و در نتیجه V2 تندتر بالا می‌رود. برای همین وجه تضمین لازم فروشندهٔ پوت با هر ریال افت سهم بیشتر می‌شود. نمودار بالای همین صفحه این را برای عددهای شما نشان می‌دهد.

مارجین کال اختیار معامله

اخطاریه وقتی می‌آید که موجودی حساب از ۷۰ درصد وجه تضمین لازم کمتر شود و جبرانش تا ۱۰۰ درصد است.

ماده ۳۲ دستورالعمل زمان‌ها را تعیین کرده است. کارگزار اخطاریه را حداکثر تا پیش از شروع جلسهٔ معاملاتی روز بعد می‌فرستد. شما تا یک ساعت پیش از پایان همان جلسه وقت دارید وجه تضمین را تا وجه تضمین لازم روز قبل بالا ببرید یا آن‌قدر موقعیت ببندید که کسری جبران شود. اگر نشود، کارگزار تا پایان همان جلسه خودش موقعیت‌ها را می‌بندد و می‌تواند از مانده و وثیقه‌های دیگرتان برداشت کند.

تا وقتی اخطاریه باز است، موقعیت فروش تازه نمی‌توانید بگیرید. بستن موقعیت خرید (فروش کاهنده) وجه تضمین نمی‌خواهد و همیشه مجاز است.

قیمتی که ابزار با عنوان «اخطاریه از قیمت سهم» نشان می‌دهد، اولین قیمت پایانی سهم است که در آن ۷۰ درصد وجه تضمین لازمِ همهٔ قراردادهای شما از موجودی حساب بیشتر می‌شود. برای قیمت قرارداد در آن روز، اگر روز تا سررسید را داده باشید، بلک شولز با نوسان ضمنی امروز را به کار می‌بریم و در غیر این صورت ارزش ذاتی به اضافهٔ ارزش زمانی امروز را.

وجه تضمین در بورس کالا

اختیار معاملهٔ صندوق‌های طلا، گواهی شمش و نقرابی در بورس کالا با فرمولی کمی متفاوت حساب می‌شود.

فرمولIM = max(A × S − OTM, B × K) · Initial = ( ⌊ IM × size ÷ C ⌋ + 1 ) × C

وجه تضمین لازم بزرگ‌ترِ (A × S − زیان + P) × size و (B × K + P) × size است. P قیمت پایانی قرارداد است و اگر از ارزش ذاتی کمتر باشد، ارزش ذاتی به جایش می‌آید. حداقل وجه تضمین ۷۰ درصد وجه تضمین لازم است و کاورد کال در بورس کالا هم وجه تضمین نمی‌خواهد.

سه فرق با بورس تهران دارد: کف B × K برای کال و پوت هر دو، نبودن قیمت قرارداد در وجه تضمین اولیه، و ضریب گرد کردن ۱۰۰ ریالی برای صندوق طلای لوتوس. بعضی سایت‌ها نوشته‌اند بورس کالا عدد را بالا گرد می‌کند. صفحه‌های مشخصات قرارداد در سایت بورس کالا همان فرمول جزء صحیح به اضافهٔ یک را چاپ کرده‌اند و ما همان را به کار برده‌ایم.

وجه تضمین اسپرد و استرادل

پیوست دستورالعمل برای چند ترکیب هم‌سررسید وجه تضمین کمتری گذاشته، به شرط آنکه امکان فنی‌اش فراهم باشد.

اسپرد صعودی با کال، اسپرد نزولی با پوت، پروانهٔ خرید
صفر
اسپرد صعودی با پوت و اسپرد نزولی با کال
اختلاف دو قیمت اعمال × اندازهٔ قرارداد
پروانهٔ فروش
یک فاصلهٔ قیمت اعمال (از بال تا وسط) × اندازهٔ قرارداد
استرادل و استرنگل فروش
وجه تضمین پایه‌ای که بزرگ‌تر است، به اضافهٔ قیمت پایانی × اندازهٔ قرارداد برای پایهٔ دیگر

این ترکیب‌ها فقط در یک سررسید پذیرفته می‌شوند و سامانهٔ برخی کارگزاران هنوز هر پایه را جدا حساب می‌کند. پیش از گرفتن موقعیت، از کارگزارتان بپرسید.

مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه

فرمول‌ها و فرض‌ها را در همین صفحه آورده‌ایم. این محاسبه برای سنجیدن و یادگرفتن است و پیشنهاد خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. پیش از ثبت سفارش، قیمت و مقررات روز را در سامانهٔ معاملاتی کارگزارتان ببینید.

پرسش‌های رایج

جواب‌ها قاعدهٔ کلی بورس را می‌گویند. کارگزار شما ممکن است سقف یا رویهٔ سخت‌گیرانه‌تری داشته باشد.

وجه تضمین اختیار معامله چیست؟

مبلغی است که فروشندهٔ قرارداد، یعنی کسی که تعهد داده در سررسید سهم را بفروشد یا بخرد، باید در حساب کارگزاری نگه دارد. خریدار قرارداد وجه تضمین نمی‌دهد، چون بیشترین زیانش همان قیمتی است که پرداخته. این پول از حساب شما کم نمی‌شود و تا بسته شدن موقعیت بلوکه می‌ماند. هر مبلغی بیش از وجه تضمین لازم را هم می‌توانید با درخواست برداشت کنید.

فرمول محاسبه وجه تضمین اختیار معامله چیست؟

وجه تضمین = V1 + V2. برای V1 بزرگ‌ترِ دو عدد I1 و I2 را بر ۱۰٬۰۰۰ ریال تقسیم کنید، جزء صحیحش را بردارید، یکی به آن اضافه کنید و دوباره در ۱۰٬۰۰۰ ضرب کنید. I1 برابر ۲۰ درصد ارزش سهم‌های قرارداد منهای مقدار در زیان بودن است و I2 برابر ۱۰ درصد قیمت سهم (در اختیار خرید) یا قیمت اعمال (در اختیار فروش) ضرب در اندازهٔ قرارداد. V2 قیمت قرارداد ضرب در اندازهٔ قرارداد است.

وجه تضمین اولیه در قراردادهای اختیار معامله با وجه تضمین لازم چه فرقی دارد؟

فرمول هر دو یکی است و فقط قیمت قرارداد (P) فرق می‌کند. در وجه تضمین اولیه، که هنگام ثبت سفارش فروش گرفته می‌شود، قیمت سفارش فروش شما ملاک است. وجه تضمین لازم را اتاق پایاپای هر روز پس از پایان معاملات با قیمت پایانی قرارداد و قیمت پایانی سهم دوباره حساب می‌کند. حداقل وجه تضمین هم ۷۰ درصد وجه تضمین لازم است.

وجه تضمین فروش اختیار خرید چقدر است؟

به قیمت سهم، قیمت اعمال و قیمت قرارداد بستگی دارد. برای کالی با قیمت اعمال ۱۰٬۰۰۰ ریال روی سهمی با قیمت پایانی ۱۰٬۰۰۰ ریال و قیمت قرارداد ۶۰۰ ریال، هر قرارداد ۱٬۰۰۰ سهمی ۲٬۶۱۰٬۰۰۰ ریال وجه تضمین می‌خواهد: ۲٬۰۱۰٬۰۰۰ ریال از فرمول و ۶۰۰٬۰۰۰ ریال ارزش خود قرارداد. اگر همان تعداد سهم پایه را داشته باشید و موقعیت را کاورد کال اعلام کنید، سهم‌ها بلوکه می‌شوند و وجه تضمین نقدی لازم نیست.

وجه تضمین اختیار فروش چطور حساب می‌شود؟

مثل اختیار خرید، با دو فرق. پوت وقتی در زیان است که قیمت سهم از قیمت اعمال بالاتر باشد، و کف I2 با قیمت اعمال حساب می‌شود. هرچه سهم پایین‌تر برود، قیمت پوت و در نتیجه V2 بالاتر می‌رود و وجه تضمین لازم فروشنده بیشتر می‌شود.

مارجین کال اختیار معامله کی اتفاق می‌افتد؟

وقتی موجودی حساب شما نزد کارگزار از حداقل وجه تضمین، یعنی ۷۰ درصد وجه تضمین لازم، کمتر شود. کارگزار باید پیش از شروع جلسهٔ معاملاتی بعد اخطاریه بفرستد. شما تا یک ساعت پیش از پایان همان جلسه وقت دارید وجه تضمین را به وجه تضمین لازم روز قبل برسانید یا بخشی از موقعیت‌ها را ببندید. اگر نکنید، کارگزار تا پایان همان جلسه موقعیت‌ها را به اندازهٔ کسری می‌بندد.

چرا عدد این ماشین‌حساب با سامانهٔ کارگزارم فرق دارد؟

سه دلیل رایج دارد. بعضی سامانه‌ها فقط V1 را نشان می‌دهند و ارزش قرارداد (V2) را جدا نگه می‌دارند. کارگزار می‌تواند تا سقفی که در مشخصات قرارداد آمده وثیقهٔ بیشتری بگیرد. وجه تضمین لازم هم هر شب با قیمت پایانی تازه عوض می‌شود. ما عدد ماشین‌حساب بورس تهران را حساب می‌کنیم و هر دو جزء را جدا می‌نویسیم.

وجه تضمین اختیار معامله در بورس کالا چه فرقی دارد؟

در بورس کالا کف فرمول برای اختیار خرید هم ۱۰ درصد قیمت اعمال است و وجه تضمین اولیه جزء قیمت قرارداد را ندارد. وجه تضمین لازم روزانه قیمت پایانی قرارداد را اضافه می‌کند و اگر این قیمت از ارزش ذاتی کمتر باشد، ارزش ذاتی جایگزینش می‌شود. ضریب گرد کردن صندوق طلای لوتوس ۱۰۰ ریال است و بقیه ۱۰٬۰۰۰ ریال.

دستیار ژرف‌بان

راهنمای امکانات، قیمت‌ها و دمو

از کجا شروع کنیم؟

بگویید شرکتتان به چه نیاز دارد یا یکی از موضوع‌ها را انتخاب کنید.

موضوع‌های راهنما

پشت صحنه

این‌جا را پیدا کردید.

صفحه‌ها
۹۱۷ صفحه در نقشهٔ سایت
آخرین به‌روزرسانی
۱ آذر ۱۴۰۵، ساعت ۱۱:۲۸ به وقت تهران، نسخهٔ ab4b027
حروف
«استعداد»، طراحی امین عابدی. نمای نرم‌افزار با «وزیرمتن»، طراحی صابر راستی‌کردار.
قاعدهٔ نوشتن
از خودمان تعریف نمی‌کنیم. کار را نشان می‌دهیم.
چیزهای کوچک
  • هر جمع مبلغ در کارت‌های قیمت، زیرش به حروف هم نوشته شده است، مثل روی چک.
  • اگر صفحه‌کلیدتان روی انگلیسی مانده باشد، دستیار متن فارسی‌ای را که منظورتان بوده پیشنهاد می‌کند.
  • پایین صفحه، روزهای آخر مهلت لیست بیمه، ارزش افزوده و سال مالی را به وقت تهران یادآوری می‌کنیم.
  • هر صفحه برای چاپ مرتب می‌شود، با نشانی صفحه، تاریخ چاپ و شمارهٔ صفحه.
  • نشانی اشتباه به سندی می‌رسد که تراز نیست.
رمز این پنجره
روی هر صفحه «ژرف» را تایپ کنید.

ایرادی دیدید، هر قدر کوچک؟ به sales@zharfban.com بنویسید.