قیمت تابلوی قرارداد، قیمت سهم، قیمت اعمال و روزهای مانده را بدهید تا نوسانی را که بازار در قیمت این قرارداد گذاشته است، به درصد سالانه ببینید. پایینتر، نوسان ضمنی همهٔ قیمتهای اعمال یک سررسید روی یک نمودار آمده است.
با قیمتهای امروز بازار
لبخند نوسان
نوسان ضمنی کال و پوت هر قیمت اعمال را از قیمتهای امروز TSETMC حساب میکنیم. دایرههای توخالی روی محور قیمتهای اعمالیاند که قیمت تابلویشان زیر ارزش ذاتی است و نوسان ضمنی ندارند.
در حال دریافت قیمتها…
قیمت سهم پایه
…
نوسان ضمنی بیتفاوت
…
قیمتهای اعمال
…
زیر ارزش ذاتی
…
نوسان ضمنی بر حسب قیمت اعمال
اختیار خرید (کال)
اختیار فروش (پوت)
زیر ارزش ذاتی
در حال دریافت قیمتها…
جدول همین نمودار
قیمت اعمال
قیمت کال
نوسان ضمنی کال
قیمت پوت
نوسان ضمنی پوت
قیمتها را مرورگر شما مستقیم از TSETMC میخواند و ممکن است چند دقیقه عقب باشند. نوسان ضمنی و یونانیها را ما از همین قیمتها با مدل بلک شولز حساب میکنیم.
نوسان ضمنی چیست
نوسانی که قیمت بلک شولز را با قیمت بازار قرارداد برابر میکند.
فرمولBS(S، K، T، r، σ_IV) = قیمت تابلو
قیمت بلک شولز با بالا رفتن نوسان همیشه بیشتر میشود. پس برای هر قیمتی میان ارزش ذاتی و قیمت سهم، فقط یک نوسان هست که مدل را به همان قیمت میرساند. این عدد نوسان ضمنی است و ابزار آن را با جستوجوی دوبخشی میان ۰٫۰۱ و ۱۰۰۰ درصد پیدا میکند.
نوسان ضمنی را میشود به حرکت قیمت ترجمه کرد. با نوسان ضمنی ۴۵ درصد و ۳۰ روز تا سررسید، یک انحراف معیار حرکت سهم حدود ۴۵٪ × √(۳۰ ÷ ۳۶۵) است، یعنی نزدیک ۱۳ درصد بالا یا پایین.
نوسان ضمنی و نوسان تاریخی
یکی انتظار بازار برای آینده است و دیگری رفتار گذشتهٔ سهم.
نوسان تاریخی انحراف معیار بازده روزانهٔ سهم در چند هفته یا چند ماه گذشته است که سالانه شده. در نوسان ضمنی هیچ قیمت گذشتهای نیست و همهاش از قیمت امروز قرارداد میآید.
وقتی نوسان ضمنی خیلی بالاتر از نوسان تاریخی است، فروشندهٔ اختیار پرمیوم بیشتری میگیرد و خریدار برای رسیدن به سود به حرکتی بزرگتر از معمول سهم نیاز دارد. وقتی پایینتر است، خرید قرارداد ارزانتر تمام میشود. هیچکدام تضمین نیست، چون نوسان واقعی تا سررسید ممکن است با هر دو فرق کند.
لبخند و چولگی نوسان
نوسان ضمنی قراردادهای یک سررسید معمولاً با قیمت اعمال عوض میشود.
در بازارهای جهانی، پوتهای در زیان معمولاً نوسان ضمنی بالاتری دارند، چون سرمایهگذارها برای بیمهٔ سقوط پول بیشتری میدهند. به این شیب چولگی (skew) میگویند و به شکل U مانند نمودار، لبخند (smile).
در بورس تهران شکل نمودار بیشتر از عرضه و تقاضای خود قراردادها اثر میگیرد. قراردادهای پرمعامله نزدیک قیمت سهم معمولاً عددهای معقولتری دارند و قراردادهای کممعاملهٔ دو سر زنجیره با یک سفارش کوچک جابهجا میشوند. به همین دلیل قراردادهایی را که امروز نه معامله داشتهاند و نه سفارش دوطرفه، بهطور پیشفرض روی نمودار نمیآوریم.
قراردادهای عمیقاً در سود ارزش زمانی کمی دارند و یک ریال تغییر در قیمتشان نوسان ضمنی را چند ده درصد جابهجا میکند. برای همین نمودار بهطور پیشفرض فقط کالهای بالای قیمت سهم و پوتهای زیر آن را رسم میکند، همان قراردادهای در زیانی که معاملهگرها لبخند را معمولاً با آنها میکشند. برای دیدن همهٔ قیمتهای اعمال، تیک این گزینه را بردارید.
قرارداد زیر ارزش ذاتی
قیمت تابلوی قراردادهای عمیقاً در سود گاهی از ارزش ذاتیشان کمتر است و نوسان ضمنی ندارد.
فرمولکف قیمت کال = S − K·e^(−rT) ، کف قیمت پوت = K·e^(−rT) − S
اگر قیمت تابلو زیر این کف باشد، با هیچ نوسانی نمیشود به آن رسید. ابزار در این حالت بهجای عدد «زیر ارزش ذاتی» مینویسد و روی نمودار لبخند، این قیمتهای اعمال را با دایرهٔ توخالی روی محور نشان میدهد.
چند چیز در بازار ایران این وضع را میسازد. خریدار کال برای اعمال فیزیکی باید کل قیمت اعمال را نقد بیاورد، اعمال خودکار نیست و درخواستش با خود دارنده است، اعمال کارمزد دارد و خریدار این قراردادها کم است. فروشندهای که میخواهد زود از موقعیتش خارج شود، زیر ارزش ذاتی میفروشد.
نکتههای بازار ایران
نرخ بدون ریسک، شمارش روزها و قیمت سهمی که در صف است، عدد نوسان ضمنی را عوض میکنند.
نرخ بدون ریسک
نرخهای بالای ایران قیمت کال را بالا و قیمت پوت را پایین میبرند. اگر نرخ را کمتر از واقع بگذارید، نوسان ضمنی کالها بیشتر و پوتها کمتر از واقع درمیآید.
روزهای تقویمی
زمان را روزهای تقویمی ÷ ۳۶۵ گرفتهایم، مثل بیشتر دیدهبانهای آپشن. اگر با روزهای معاملاتی حساب کنید، عدد کمی فرق میکند.
صف خرید و فروش
وقتی سهم پایه در صف است، آخرین قیمتش قیمتی نیست که بشود با آن معامله کرد. در صف خرید، قیمت کالها حرکت روزهای بعد را هم در خود دارد و نوسان ضمنیشان بسیار بالا میرود.
مبنای محاسبه و محدودیت نتیجه
فرمولها و فرضها را در همین صفحه آوردهایم. این محاسبه برای سنجیدن و یادگرفتن است و پیشنهاد خرید یا فروش هیچ قراردادی نیست. پیش از ثبت سفارش، قیمت و مقررات روز را در سامانهٔ معاملاتی کارگزارتان ببینید.
جوابها قاعدهٔ کلی بورس را میگویند. کارگزار شما ممکن است سقف یا رویهٔ سختگیرانهتری داشته باشد.
نوسان ضمنی چیست؟
نوسان ضمنی (Implied Volatility یا IV) نوسانی است که اگر در فرمول بلک شولز بگذارید، قیمت تئوری قرارداد با قیمت بازارش برابر میشود. بازار با قیمتی که برای قرارداد میپردازد، میگوید انتظار دارد سهم تا سررسید چقدر بالا و پایین برود. این عدد سالانه و به درصد بیان میشود.
نوسان ضمنی در اختیار معامله به چه کاری میآید؟
با آن قراردادهای مختلف را با یک معیار میسنجید. قیمت ریالی دو قرارداد با قیمت اعمال و سررسید متفاوت را نمیشود مستقیم مقایسه کرد، اما نوسان ضمنیشان را میشود. اگر نوسان ضمنی یک قرارداد از نوسان تاریخی سهم و از قراردادهای همسررسیدش خیلی بالاتر باشد، خریدارش برای همان انتظار بازار پول بیشتری داده است.
نوسان پذیری ضمنی اختیار معامله چطور حساب میشود؟
فرمول مستقیم ندارد. ابزار نوسانهای مختلف را در بلک شولز امتحان میکند و با جستوجوی دوبخشی آنقدر بازه را تنگ میکند تا قیمت مدل با قیمت تابلو یکی شود. این روش برای قراردادهای یکریالی هم جواب میدهد، جایی که روش نیوتن گاهی به عدد نمیرسد.
چرا برای بعضی قراردادها نوسان ضمنی حساب نمیشود؟
چون قیمت تابلویشان از ارزش ذاتی کمتر است و هیچ نوسانی در بلک شولز قیمتی زیر این کف نمیدهد. این حالت در قراردادهای عمیقاً در سود بورس تهران زیاد پیش میآید. خریدار برای اعمال فیزیکی باید کل قیمت اعمال را نقد بیاورد و این قراردادها خریدار کمی دارند.
نوسان ضمنی بالا یعنی چه؟
یعنی بازار حرکت بزرگی در قیمت سهم انتظار دارد و قرارداد نسبت به حالت عادی گران است. پیش از مجمع، خبرهای مهم یا وقتی سهم در صف است، نوسان ضمنی معمولاً بالا میرود. بالا بودنش بهتنهایی جهت حرکت را نمیگوید.
فرق نوسان ضمنی و نوسان تاریخی چیست؟
نوسان تاریخی از قیمتهای گذشتهٔ سهم حساب میشود و میگوید سهم چقدر بالا و پایین رفته است. نوسان ضمنی از قیمت امروز قرارداد درمیآید و انتظار بازار برای آینده است. اگر این دو را مقایسه کنید، میفهمید قرارداد نسبت به رفتار گذشتهٔ سهم ارزان است یا گران.
لبخند نوسان چیست؟
اگر نوسان ضمنی قراردادهای یک سررسید را بر حسب قیمت اعمال رسم کنید، معمولاً خط صاف به دست نمیآید. دو سر نمودار بالاتر از وسط است و شکلی شبیه لبخند میسازد، و وقتی فقط یک سر بالاتر است به آن چولگی (skew) میگویند. بلک شولز نوسان را برای همهٔ قیمتهای اعمال یکی فرض میکند و لبخند نشان میدهد بازار با این فرض همراه نیست.
چرا نوسان ضمنی کال و پوت یک قیمت اعمال با هم فرق دارد؟
اگر آربیتراژ آزاد بود، برابری کال و پوت این دو عدد را یکی میکرد. در بورس تهران فروش استقراضی سهم برای اشخاص حقیقی فراهم نیست، سهم پایه گاهی در صف است و سفارشها کمعمقاند. در روزهای صف خرید، کالها معمولاً نوسان ضمنی بسیار بالاتری از پوتها دارند و ابزار آربیتراژ و کانورژن همین فاصله را اندازه میگیرد.